Altın Küpü

• Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) bu hikâyeyi, kendi zamanından çok önce yaşamış iki adam hakkında anlattı. İbn Mâce'nin anlatımı şöyle başlar: “Sizden öncekiler arasında bir adam vardı.” Ed-Dürerü's-Seniyye de bunun, İbn Mâce'nin anlatımında olduğu gibi, önceki milletlerden iki adam arasında geçtiğini açıklar. Buhârî'nin kitabını açıklayan büyük âlim İbn Hacer, ne bu iki adamın ne de hikâyedeki başka birinin adına rastlamadığını söyler (Fethu'l-Bârî, c. 6, s. 599).[3][4][9]
• Bir adam başka birinden bir arazi satın aldı ve satın alan kişi orada içinde altın olan bir küp buldu. Müslim'in kitabını açıklayan büyük âlim Nevevî'nin açıkladığına göre (c. 12, s. 382), adamın satın aldığı şeyin Arapçadaki adı, toprak ve ona bağlı olan şeyler anlamına gelir. Satın alan adam satıcıya dedi ki: “Altınını benden al. Ben senden sadece toprağı satın aldım, altını senden satın almadım.” Satıcı da şöyle cevap verdi: “Ben sana toprağı ve içindeki her şeyi sattım.” İbn Hacer (c. 6, s. 599), satışın yalnızca toprak için yapıldığını açıklar: Satıcı, içindekilerin de toprağa dahil olduğunu düşünüyordu, satın alan ise dahil olmadığını düşünüyordu. Ed-Dürerü's-Seniyye, her birinin altını diğerine bıraktığını ekler; çünkü her biri, belki kendisine ait olmayan bir şeyi almaktan sakınıyordu ve gönlü o altını istemiyordu.[1][10][9][4]
• Bunun üzerine davalarını bir adama götürdüler; adam onlara sordu: “Çocuklarınız var mı?” Biri: “Benim bir oğlum var.” dedi. Diğeri: “Benim bir kızım var.” dedi. İbn Hacer (c. 6, s. 600), oğlu olanın, filmde olduğu gibi, araziyi satın alan kişi olduğu bir anlatımı aktarır. Adam onlara şöyle dedi: “Oğlanla kızı evlendirin. Bu altından ikisi için harcayın”; bir kısmını da sadaka olarak vermelerini söyledi. İbn Hacer, harcamanın genç çiftin kendisi için olduğunu, sadakayı ise iki babanın kendi elleriyle vermesi gerektiğini açıklar, çünkü bunun sevabı vardır.[1][9]
• Davalarını götürdükleri adam, birini diğerine karşı haklı çıkarmadı. İbn Hacer (c. 6, s. 600), âlim Kurtubî'nin görüşünü aktarır: Adam ikisinden biri aleyhine hüküm vermedi; onları barıştırdı, çünkü bu altının, sahibini kimsenin bilmediği kayıp bir mal gibi olduğunu ve bu ikisinin ona herkesten daha çok hakkı olduğunu gördü; zira onların ne kadar dikkatli ve iyi insanlar olduğunu görmüştü ve çocuklarının ve torunlarının da iyi insanlar olmasını umuyordu. Ed-Dürerü's-Seniyye de aynı şekilde açıklar. Müslim'in bu hadisi şu başlıklı bölüme koymasının sebebi budur: “Hâkimin iki tarafı barıştırması güzeldir.” Nevevî (c. 12, s. 382), hadisin, anlaşmazlık içindeki insanları barıştırmanın ne kadar güzel olduğunu ve bunun, başka herkes için olduğu gibi hâkim için de güzel olduğunu gösterdiğini söyler.[9][4][2][10]
• Film, hikâyeden sonra Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem), Ahmed'in Müsned adlı kitabında (no. 23074) kaydettiği başka bir sözünü aktarır. İki adam, Ebû Katâde ve Ebü'd-Dehmâ, çölde yaşayan bir adamın yanına geldiler ve ona Peygamber'den bir şey duyup duymadığını sordular. Adam, onun şöyle dediğini duyduğunu söyledi (çeviri: Qabas): “Aziz ve Celil olan Allah için bir şeyi bıraktığında, Allah onun yerine sana mutlaka daha hayırlısını verir.” Ed-Dürerü's-Seniyye, altın küpünün dersini de aynı şekilde ifade eder: Akıllı bir inanan, yasak olandan ve şüpheli olan her şeyden uzak durur; bunu yapan kişi hem bu dünyada hem öbür dünyada övgüyü ve güzel bir karşılığı hak eder.[6][7][4]
• Film, Kur'an'dan şu sözlerle biter (Talâk 65:2-3): “Allah, kendisine karşı gelmekten sakınan kimseye kurtuluş yolu sağlar, ona beklemediği yerden rızık verir.” İbn Kesir, Kur'an'ı açıkladığı kitabında, Allah'ın emrettiğini yapıp yasakladığından uzak durarak Allah'tan korkan kişi için Allah'ın “her sıkıntıdan bir çıkış yolu açacağını ve onu hiç ummadığı, aklına bile getirmediği yerlerden rızıklandıracağını” açıklar. Peygamber'in arkadaşı İbn Mesud'un bu ayeti “Kur'an'da ferahlık getiren en büyük ayet” olarak nitelediğini de aktarır. Âlim Sa'dî de şöyle açıklar: Bu sözler boşanmayla ilgili bir bölümde geçse de herkes içindir: Allah'tan korkan ve her işinde O'nun hoşnut olacağı şeyi arayan kişiyi Allah bu dünyada ve öbür dünyada ödüllendirir; bu ödülün bir parçası da her zorluktan bir çıkış yoludur. Allah, kendisinden korkan kişiye yaşamak için ihtiyaç duyduğu şeyleri, beklemediği ve fark etmediği yerden getirir.[11][12][13][14][15]

• Allah'tan başka kimse seni görmese bile dürüst ol: Satın alan adam altını sessizce kendine saklayabilirdi, ama onu geri verdi.[1][4]
• Açıkça senin olmayanı bırak: Akıllı bir inanan, yasak olandan ve şüpheli olan her şeyden uzak durur.[4]
• İnsanlar anlaşamadığında en iyi çözüm her zaman bir kazanan ve bir kaybeden değildir: Aralarını bulmak, hâkim için de başka herkes için de iyi bir iştir.[10][9]
• Dürüstçe bulunan para insanları bir araya getirebilir: Altın bir evliliğe, yeni bir aileye ve başkalarına yapılan bir yardıma dönüştü.[1][9]
• Allah için bıraktığın her şeyin yerine O, sana daha hayırlısını verir.[6][7]
• Allah'tan kork ve O'na güven: O, sıkıntıdan bir çıkış yolu açar ve sana ihtiyacın olanı beklemediğin yerden verir.[11][12][14][15]

Bu sorular, düşünmene yardımcı olması için Qabas Anime tarafından yazılmıştır. Hadisin, Kur'an'ın ya da bunların şerh ve tefsirlerinin bir parçası değildir.

1. Sana ait olmayan bir şeyi alıkoyabileceğin ve kimsenin bunu bilmeyeceği bir anı düşün. Seçim yaparken sana ne yardım etti, ya da bir dahaki sefere sana ne yardım ederdi?
2. İki adam da altını diğerine vermeye çalıştı. Kazanmaktan çok adil olmayı önemsemek için ne gerekir?
3. Hâkim bir kazanan ilan etmek yerine onları barıştırdı. Hayatında, haklı çıkmaktansa barışın daha iyi olacağı bir anlaşmazlık var mı?
4. Allah için bıraktığın bir şey oldu mu? Onun yerine, belki hiç beklemediğin bir şekilde, ne aldın?