Kur'an
Musa'dan Fazlasını Bilen Adam
- 11:34
- HD
- 10 dil
- CC
- Derece: Sahih (authentic): recorded by al-Bukhari and Muslim
Bir adam, kendisini bedava taşıyan yoksul insanların teknesini deliyor… ve en büyük peygamberlerden biri susamıyor. Kimdi o ve bunu neden yaptı? Kur'an'dan gerçek bir hikâye, animasyon olarak (Kehf 18:60-82).
Kaynaklar: Bu anlatım hakkındaSahih al-Bukhari 4725Sahih (authentic): recorded by al-Bukhari and Muslim
- Koleksiyon
- Sahih al-Bukhari
- Rivayet
- Sahih al-Bukhari 4725Kitaptaki yeri: Book 65 (Prophetic Commentary on the Qur'an (Tafseer of the Prophet (pbuh))), Hadith 247
- Sıhhat derecesi
- Sahih (authentic): recorded by al-Bukhari and MuslimSahih al-Bukhari 4725, Sahih al-Bukhari 122, Sahih al-Bukhari 3401, Sahih al-Bukhari 4726, Sahih Muslim 2380a, Sahih Muslim 2380c, Sahih al-Bukhari 4725 (al-Durar al-Saniyyah hadith encyclopedia), Sahih Muslim 2380 (al-Durar al-Saniyyah hadith encyclopedia), Sahih al-Bukhari 122 (al-Durar al-Saniyyah hadith encyclopedia), Sahih al-Bukhari 3401 (al-Durar al-Saniyyah hadith encyclopedia), Sahih al-Bukhari 3402, Sahih al-Bukhari 3402 (al-Durar al-Saniyyah hadith encyclopedia), Sahih Muslim 2662a, Sahih Muslim 2661, Tafsir Ibn Kathir (Abridged), Ibn Kathir
Çeviri: Qabas
sunnah.com üzerinde açOrijinal Arapça ses ve 9 dilde dublaj: videodaki ses düğmesinden, altyazıları ise CC düğmesinden seç. Ücretsizdir, hesap gerekmez.
Hadis ve ayet
Bu anlatım hakkında
Film bu hadisi ve onun açıkladığı Kehf suresi ayetlerini kendi görüntüleriyle anlatır. Fakirlerin teknesini delen ve bir duvarı doğrultan bir adamdan ve onun kim olduğu sorusundan söz eden açılış sözleri; Musa'nın halkına konuştuğu mescit; filmdeki yüzler, hareketler ve sesler; yeryüzünün bütün denizleri karşısındaki su damlası ve serçeden sonraki yıldızlı gökyüzü; kaçışan çocuklar (çocuğun ölümü filmde gösterilmez: Anlatıcı onu Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) anlattığı gibi aktarır); büyümüş oğlun görüntüsü; siyah beyaz anılar ve rüyalar filmin anlatımıdır, hadisin sözleri değildir. Karakterlerin İngilizce söylediği 6 kısa söz filmin kendi sözleridir: Musa'ya insanların en bilgilisinin kim olduğunu soran adam (Sahîh-i Buhârî 4726 yalnızca bir adamın Musa'ya gelip yeryüzünde ondan daha çok bilen biri olup olmadığını sorduğunu söyler), teknenin sahibi ve iki denizci, köyün yaşlısı ve zalim kralın adamı. Teknenin sahiplerinin Hızır'ı tanıyıp onları parasız taşıdıkları hadiste geçer (Sahîh-i Buhârî 4725 ve 3401); Sahîh-i Buhârî 4726 de ona «عَبْدُ اللَّهِ الصَّالِحُ», yani Allah'ın salih kulu dediklerini ve ondan ücret almayacaklarını söylediklerini bildirir; İngilizce sözlerin kendisi filme aittir. Anlatıcının açıklamaları (Musa'nın “Allah daha iyi bilir” demesi gerektiği; o toprakların insanlarının selamı bilmediği; Allah'ın bilgisinin asla eksilmediği ve serçenin, insanların ne kadar az bildiğini gösteren bir örnek olduğu; duvar yıkılsaydı köylülerin hazineyi alacağı; ve sondaki dersler) filmin açıklamasıdır; İbn Kesir'in Kur'an'ı açıklamasına dayanır, hadisin sözleri değildir; bilgin Katade'nin sözünü İbn Kesir aktarır. Musa'nın gözler yaşla dolana ve kalpler yumuşayana kadar öğüt vermesi, ölü balık, Musa'nın balık onlardan ayrılınca kendisine haber verilmesini istemesi, Yuşa'nın onu uyandırmak istememesi, cimri köy ve Hızır'ın Musa'nın giysisini tutması aynı hadisin başka anlatımlarından gelir (Sahîh-i Buhârî 4726, Sahîh-i Müslim 2380); Hızır'a neden Yeşil dendiği başka bir hadistir (Sahîh-i Buhârî 3402), Peygamber'in çocuk hakkında söyledikleri de öyledir (Sahîh-i Müslim 2662). Musa (aleyhisselam), Hızır (aleyhisselam) ve Yuşa yalnızca ışıktan figürler olarak görünür, hiçbir zaman bir yüzle gösterilmez. Peygamber Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem) filmde hiçbir zaman görünmez ve hiç konuşmaz: Onun sözlerini anlatıcı aktarır. Sahih olan, aşağıdaki hadis, onunla birlikte sıralanan anlatımlar ve bu sayfadaki Kur'an ayetleridir.
Hadis
Çeviri: Qabas · Sahih al-Bukhari 4725
Doğrulanmış İngilizce çeviri
Narrated Sa`id bin Jubair: I said to Ibn `Abbas, "Nauf Al-Bikali claims that Moses, the companion of Al-Khadir was not the Moses of the children of Israel" Ibn `Abbas said, "The enemy of Allah (Nauf) told a lie." Narrated Ubai bin Ka`b that he heard Allah's Messenger (ﷺ) saying, "Moses got up to deliver a speech before the children of Israel and he was asked, Who is the most learned person among the people?' Moses replied, 'I (am the most learned).' Allah admonished him for he did not ascribe knowledge to Allah alone. So Allah revealed to him: 'At the junction of the two seas there is a slave of Ours who is more learned than you.' Moses asked, 'O my Lord, how can I meet him?' Allah said, 'Take a fish and put it in a basket (and set out), and where you, will lose the fish, you will find him.' So Moses (took a fish and put it in a basket and) set out, along with his boy-servant Yusha` bin Noon, till they reached a rock (on which) they both lay their heads and slept. The fish moved vigorously in the basket and got out of it and fell into the sea and there it took its way through the sea (straight) as in a tunnel). (18.61) Allah stopped the current of water on both sides of the way created by the fish, and so that way was like a tunnel. When Moses got up, his companion forgot to tell him about the fish, and so they carried on their journey during the rest of the day and the whole night. The next morning Moses asked his boy-servant 'Bring us our early meal; no doubt, we have suffered much fatigue in this journey of ours.' (18.62) Moses did not get tired till he had passed the place which Allah had ordered him to seek after. His boy-servant then said to him,' 'Do you remember when we be-took ourselves to the rock I indeed forgot the fish, none but Satan made me forget to remember it. It took its course into the sea in a marvelous way.' (18.63) There was a tunnel for the fish and for Moses and his boy-servant there was astonishment. Moses said, 'That is what we have been seeking'. So they went back retracing their footsteps. (18.64) They both returned, retracing their steps till they reached the rock. Behold ! There they found a man covered with a garment. Moses greeted him. Al-Khadir said astonishingly. 'Is there such a greeting in your land?' Moses said, 'I am Moses.' He said, 'Are you the Moses of the children of Israel?' Moses said, 'I have come to you so that you may teach me of what you have been taught. Al-Khadir said, 'You will not be able to have patience with me. (18.66) O Moses! I have some of Allah's knowledge which He has bestowed upon me but you do not know it; and you too, have some of Allah's knowledge which He has bestowed upon you, but I do not know it." Moses said, "Allah willing, you will find me patient, and I will not disobey you in anything.' (18.6) Al-Khadir said to him. 'If you then follow me, do not ask me about anything until I myself speak to you concerning it.' (18.70), After that both of them proceeded along the sea coast, till a boat passed by and they requested the crew to let them go on board. The crew recognized Al-Khadir and allowed them to get on board free of charge. When they got on board suddenly Moses saw that Al-Khadir had pulled out one of the planks of the boat with an adze. Moses said to him.' These people gave us a free lift, yet you have scuttled their boat so as to drown its people! Truly, you have done a dreadful thing.' (18.71) Al-Khadir said, 'Didn't I say that you can have no patience with me ?' (18.72) Moses said, 'Call me not to account for what I forgot and be not hard upon me for my affair (with you.)" (18.73) Allah's Messenger (ﷺ) said, "The first excuse given by Moses, was that he had forgotten. Then a sparrow came and sat over the edge of the boat and dipped its beak once in the sea. Al-Khadir said to Moses, 'My knowledge and your knowledge, compared to Allah's knowledge is like what this sparrow has taken out of the sea.' Then they both got out of the boat, and while they were walking on the sea shore, Al-Khadir saw a boy playing with other boys. Al-Khadir got hold of the head of that boy and pulled it out with his hands and killed him. Moses said, 'Have you killed an innocent soul who has killed nobody! Truly, you have done an illegal thing.' (18.74) He said, "Didn't I tell you that you can have no patience with me?' (18.75) (The sub narrator said, the second blame was stronger than the first one.) Moses said, 'If I ask you about anything after this, keep me not in your company, you have received an excuse from me.' (18.76) Then they both proceeded until they came to the inhabitants of a town. They asked them food but they refused to entertain them. (In that town) they found there a wall on the point of falling down. (18.77) Al-Khadir set it up straight with his own hands. Moses said, 'These are people to whom we came, but they neither fed us nor received us as guests. If you had wished, you could surely have exacted some recompense for it. Al-Khadir said, 'This is the parting between me and you ..that is the interpretation of (those things) over which you were unable to hold patience.' (18.78-82) Allah's Messenger (ﷺ) said, "We wished that Moses could have been more patient so that Allah might have described to us more about their story."
English translation by Dr. M. Muhsin Khan, as published on Sunnah.com.
Ayetler
Başvurulan yayımlanmış meal: Diyanet İşleri, Kur'an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı (Quran.com).
Sahneler
Açıklama
- Musa (aleyhisselam) en büyük peygamberlerden biriydi: Kur'an, Allah'ın onunla doğrudan konuştuğunu söyler (4:164). Bu hikâyeyi Peygamber Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem) anlattı. Bir gün Musa, kendi halkı olan İsrailoğullarına konuşmak için ayağa kalktı. Onlara Allah'ın verdiği nimetleri hatırlattı; sonunda gözler yaşla doldu, kalpler yumuşadı. Sonra bir adam ona insanların en bilgilisinin kim olduğunu sordu, Musa da şöyle cevap verdi: “Benim.” Allah onu uyardı, çünkü hadisin sözleriyle, “bilginin Allah'a ait olduğunu söylememişti”. Musa'nın “Allah daha iyi bilir” demesi gerekirdi. Buhârî bu hadisin anlatımlarından birini, başlığı şunu söyleyen bir bölüme koymuştur: Kendisine bu soru sorulan bir âlim, o bilgiyi Allah'a bırakmalıdır. Sonra Allah Musa'ya şöyle bildirdi: “İki denizin birleştiği yerde bir kulum var… o senden daha çok bilir.” Musa ona nasıl ulaşabileceğini sordu; Allah da ona yanına bir sepet içinde ölü bir balık almasını söyledi: Balığı kaybettiği yerde o adamı bulacaktı.[17][1][5][7][2]
- Musa, ona hizmet eden ve ondan öğrenen genç Yuşa bin Nun ile yola çıktı; İbn Kesir, Musa'dan sonra İsrailoğullarının önderi olanın Yuşa olduğunu belirtir. Musa ondan yalnızca, balık onlardan ayrılınca kendisine haber vermesini istedi ve şöyle dedi: “İki denizin buluştuğu yere varana kadar durmayacağım, gerekirse yıllarca yürüyeceğim.” (18:60). İbn Kesir bu son sözleri, çok uzun bir süre yolculuk etmem gerekse bile, diye açıklar. Deniz kıyısında bir kayaya vardılar, uzanıp uyudular. Balık sepetin içinde kıpırdadı, dışarı çıktı ve denize düştü; hadisin sözleriyle: “Allah balığın etrafındaki suyun akışını durdurdu; su onun üstünde bir kemer gibi oldu.” Balığın denizdeki yolu böylece bir tünel gibi oldu. Yuşa bunu gördü ama Musa'yı uyandırmak istemedi; Musa uyanınca da ona söylemeyi unuttu. O günün geri kalanında ve bütün gece yürüdüler. Sabah Musa yemeklerini istedi, çünkü çok yorulmuşlardı; İbn Kesir, Musa'nın Allah'ın ona gitmesini emrettiği yeri geçene kadar hiç yorulmadığını belirtir. O zaman Yuşa balığı hatırladı ve ona bunu unutturanın Şeytan olduğunu söyledi (18:63). Musa dedi ki: “İşte aradığımız yer orası!” Ve kendi ayak izlerini takip ederek geri döndüler (18:64). Kur'an, orada ne bulduklarını şöyle anlatır: “Musa ile Yuşa orada kullarımızdan birini buldular. Ona Bizden bir merhamet vermiştik ve ona doğrudan Bizden gelen bir bilgi öğretmiştik.” (18:65).[1][5][15][21][22][31]
- Kayanın yanında giysisine sarınmış bir adam vardı. Bu, Hızır'dı (aleyhisselam). Musa ona selam verdi: “Selam sana.” Hızır yüzünü açtı ve dedi ki: “Bu topraklarda selam da nereden çıktı?” Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) başka bir hadiste onun adını açıkladı: “Ona yeşil anlamında Hızır denmesinin sebebi, beyaz bir yere oturmasıydı… birden orası arkasında kıpırdayıp yeşerdi.” İbn Kesir, bu beyaz yerin kurumuş bitkilerle kaplı bir yer olduğunu açıklar: yeşeren kuru otlar. Peki o kimdi? Allah onu kendi kullarından biri olarak anar; ona kendi katından bir merhamet ve doğrudan kendisinden gelen bir bilgi vermiştir (18:65). Teknenin sahipleri de ona «عَبْدُ اللَّهِ الصَّالِحُ», yani Allah'ın salih kulu dediler. İbn Kesir âlimlerin bu konuda farklı görüşlerde olduğunu aktarır: Bazıları onun bir peygamber olduğunu, başka birçokları ise peygamber olmadığını, Allah'a çok yakın, iyi bir kul olduğunu söyledi; doğrusunu Allah bilir. İbn Kesir şunu da ekler: Hızır'ın sondaki, hiçbir şeyi kendi isteğiyle yapmadığı sözü, onun bir peygamber olduğunu söyleyenlerin görüşünü destekleyen bir kanıttır.[1][5][4][15][21][31]
- Musa ona kim olduğunu söyledi; Hızır da sordu: “İsrailoğullarının Musa'sı mı?” Musa, Allah'ın Hızır'a öğrettiklerinden kendisine de öğretmesi için geldiğini söyledi. Hızır dedi ki: “Musa… bende Allah'ın bana öğrettiği bir bilgi var, sen onu bilmezsin… sende de Allah'ın sana öğrettiği bir bilgi var, ben onu bilmem.” Sonra şöyle dedi: “Sen benimle asla sabredemezsin. Tam anlamadığın bir şeye nasıl sabredebilirsin?” (18:67-68). İbn Kesir nedenini açıklar: Musa onun, Musa'ya verilen dinin kurallarına aykırı görünen şeyler yaptığını görecekti; Hızır ise Allah'ın bilgeliğini, Musa'nın göremediği ama kendisinin gördüğü gizli sebepleri ve iyilikleri biliyordu. Musa, Allah dilerse sabredeceğine ve onun sözünden hiç çıkmayacağına söz verdi (18:69); Hızır da tek bir şart koştu: Ben sana kendim anlatana kadar yaptığım hiçbir şeyi bana sorma (18:70). İbn Kesir, Musa'nın onunla gelmeyi ne kadar nazikçe istediğini belirtir: Bilgi arayan biri, ona öğretecek olan âlimle böyle konuşmalıdır.[1][15][21][23][24]
- Musa ile Hızır sahil boyunca yürüdüler; kendilerine ait bir tekneleri yoktu. Bir tekne geçti, sahipleri Hızır'ı tanıdı ve onları parasız taşıdı; İbn Kesir onların bunu Hızır'a saygılarından yaptıklarını söyler. Bir serçe teknenin kenarına kondu ve gagasını denize bir kez ya da iki kez daldırdı; Hızır dedi ki: “Musa… benim bilgimle senin bilgin, Allah'ın bilgisi yanında… bu serçenin gagasıyla denizden aldığı kadardır.” Bu yalnızca bir örnektir: Allah'ın bilgisi asla eksilmez ve sonu yoktur. İbn Kesir, ilk dönem âlimlerinden Rebî' b. Enes'in şu sözünü aktarır: Bütün insanların bilgisi, Allah'ın bilgisi yanında, bütün okyanuslar yanında bir damla su gibidir. Sonra Hızır bir balta aldı ve tekneden bir tahta söktü. Musa sessiz kalamadı: Bu insanlar onları parasız taşımıştı, Hızır ise teknelerini deliyordu! Hızır ona hatırlattı: “Benimle asla sabredemezsin demedim mi?” (18:72). Musa, unuttuğu için onu suçlamamasını istedi (18:73); Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) de şöyle buyurdu: “Musa ilk seferinde sadece unutmuştu.” Hızır daha sonra açıkladı: Tekne, denizde çalışarak geçinen yoksul insanlara aitti ve önlerinde, sağlam her tekneye zorla el koyan zalim bir kral vardı (18:79). Hasar, kralın tekneyi bırakıp geçmesini sağladı; İbn Kesir'in açıkladığı gibi, böylece başka hiçbir şeyi olmayan yoksul sahipleri ondan yararlanmaya devam edebildi. Müslim'in anlatımında da kralın adamı gelince tekneyi hasarlı buldu ve onu bıraktı; sahipleri de onu bir tahta parçasıyla onardı.[2][3][1][7][15][21][25][28][32]
- Sonra karaya çıktılar. Bir çocuk diğer çocuklarla oynuyordu ve Hızır onu Allah'ın emriyle öldürdü. Film bunu göstermez; Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) bunu şöyle anlattı: Hızır çocuğun başını tuttu… ve eliyle kopardı. Musa dehşete düştü ve Hızır'ın kimseyi öldürmemiş masum bir canı öldürdüğünü söyledi (18:74). Hızır bu sefer daha sert cevap verdi: “Sana, benimle asla sabredemezsin demedim mi?” (18:75); hadisi aktaranlardan biri de bu ikinci kınamanın ilkinden daha sert olduğunu ekler. Musa, bundan sonra bir şey sorarsa Hızır'ın onu artık yanına almamasını söyledi (18:76). Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: “Allah bize de Musa'ya da merhamet etsin… acele etmeseydi… nice harikalar görecekti.” Hızır daha sonra açıkladı: Çocuğun anne babası Allah'a inanan insanlardı (18:80). Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: “Hızır'ın öldürdüğü çocuğun kaderinde Allah'ı inkâr vardı… yaşasaydı, anne babasını isyana ve inkâra sürükleyecekti.” İbn Kesir şöyle açıklar: Ona olan sevgileri, onları onun peşinden inkâra götürebilirdi. Bu yüzden Allah onlara onun yerine daha iyi, onlara daha şefkatli bir evlat vermek istedi (18:81).[1][3][7][8][15][21][26][29][30]
- Bunu açıkça söylemek gerekir: Hızır'ın yaptıkları, Allah'ın yalnızca ona verdiği özel bir emirle oldu. Bunu kendisi de söyledi: “Bunların hiçbirini kendi isteğimle yapmadım” (18:82); Müslim'in anlatımında da Musa'yı daha en başta uyarır: Musa onun, yapması emredilen bir şeyi yaptığını görecek ve buna dayanamayacaktı. İbn Kesir onun sözlerini şöyle açıklar: Bana sadece, bana verilen bu işleri yapmam emredildi. Kimsenin böyle bir şey iddia etmeye hakkı yoktur. Bize gelince, Allah masum bir canı öldürmeyi bize yasakladı: Her insan hayatını dokunulmaz kıldı ve hiç kimse onu, adaletin gerektirdiği bir hak olmadan alamaz (6:151); kim haksız yere bir cana kıyarsa, “bütün insanları öldürmüş gibi olur. Kim de bir canı kurtarırsa, bütün insanları kurtarmış gibi olur” (5:32). Ve bize adaletli ve merhametli olmamızı emretti: “Allah adaleti ve iyiliği emreder” (16:90).[15][7][21][31][19][18][20]
- Sonra cimri insanların yaşadığı bir köye vardılar: Müslim'in anlatımında köyün halkı «لِئَامًا», yani alçak, cimri insanlardı; İbn Kesir de bu kelimeyi cimri diye açıklar. Musa ile Hızır yemek istediler, ama köylüler onları misafir etmeyi reddetti (18:77). Hızır yıkılmak üzere olan bir duvar gördü ve onu eliyle doğrulttu: Hadisi aktaranlardan biri, elini yukarı doğru sürerek bunun nasıl olduğunu gösterdi; İbn Kesir buna olağanüstü bir şey der. Musa, Hızır'ın onlardan ücret isteyebileceğini, böylece yiyecek bir şey alabileceklerini söyledi. Hızır, Musa'nın giysisini tuttu ve dedi ki: “İşte burada yollarımız ayrılıyor. Sabredemediğin şeylerin anlamını sana anlatacağım.” (18:78). Duvar, o köydeki iki yetim çocuğa aitti ve altında onların hazinesi vardı; İbn Kesir, İkrime ve Katade'den şu açıklamayı aktarır: Duvarın altında onlar için gömülmüş bir mal vardı. Babaları iyi bir insandı ve Allah merhametiyle, iki yetim büyüyüp onu çıkarana kadar hazinenin korunmasını istedi (18:82). İbn Kesir bunun, iyi bir insanın çocuklarının korunacağını gösterdiğini söyler; İbn Abbas'tan da şunu aktarır: Babaları iyi bir insan olduğu için korundular; kendilerinin iyi insanlar olduğu ise söylenmez. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) hikâyenin sonunda şöyle buyurdu: “Allah Musa'ya merhamet etsin… keşke sabretseydi… de bize onların başından geçenler daha çok anlatılsaydı.”[7][3][1][5][2][15][21][27][31]
- Ne öğreniyoruz? Ne kadar bilsek de Allah daha iyi bilir: Allah Musa ile konuşmuştu, yine de onu öğrenmeye gönderdi. Sevmediğimiz bir şeyde göremediğimiz bir iyilik olabilir: Kırık bir tekne sahiplerini kurtardı. Kur'an şöyle der: “Belki hoşlanmadığınız bir şey sizin için iyidir; belki de sevdiğiniz bir şey sizin için kötüdür.” Allah bilir, biz bilmeyiz (2:216). İbn Kesir, çocuğun hikâyesinden sonra bilgin Katade'nin şu sözünü aktarır: “İnanan kişi Allah'ın kararını kabul etsin… çünkü hoşlanmadığı ama Allah'ın ona uygun gördüğü şey… onun için sevdiği şeyden daha iyidir.” Bir babanın iyiliği sayesinde Allah, ondan sonra çocuklarını korur. Ve anlamadığımız şeye sabretmeyi, bize öğretenlere karşı da saygılı olmayı öğreniriz. Film şu ayetle biter: “Rabbimin sözlerini yazmak için deniz mürekkep olsa, Rabbimin sözleri bitmeden deniz tükenirdi, onun gibi bir deniz daha getirsek bile.” (18:109). İbn Kesir, bir deniz daha, sonra bir deniz daha getirilse bile bunun asla yetmeyeceğini açıklar: Allah'ın sözleri yine de asla tükenmezdi.[17][16][21][29][15][32]
Dersler ve faydalar
- Ne kadar bilsek de Allah daha iyi bilir: Allah Musa ile konuşmuştu, yine de onu, onun bilmediğini bilen birinden öğrenmeye gönderdi.[1][2][17]
- Sevmediğimiz bir şeyde göremediğimiz bir iyilik olabilir: Kırık bir tekne sahiplerini kurtardı. Allah'ın kararını kabul et, çünkü O bilir, biz bilmeyiz.[16][15][21][29]
- Bir babanın iyiliği sayesinde Allah, o öldükten sonra çocuklarını korur.[15][21][31]
- Anlamadığın şeye sabret ve sana öğretenlere karşı saygılı ol.[15][21][23]
- Hızır'ın yaptıkları, Allah'ın yalnızca ona verdiği özel bir emirle oldu ve kimsenin böyle bir şey iddia etmeye hakkı yoktur. Allah masum bir canı öldürmeyi bize yasakladı ve adaletli ve merhametli olmamızı emretti.[15][21][31][19][18][20]
- İnsanların bildiği her şey, deniz yanında bir damla gibidir; Allah'ın sözleri ise asla tükenmez.[3][15][21][32]
Düşünme soruları
Bu sorular, düşünmene yardımcı olması için Qabas Anime tarafından yazılmıştır. Hadisin, Kur'an'ın ya da bunların şerh ve tefsirlerinin bir parçası değildir.
- Musa en büyük peygamberlerden biriydi, yine de Allah onu öğrenmeye gönderdi. Sana, ondan öğreneceğini hiç beklemediğin bir şeyi kim öğretti?
- Başına geldiğinde hoşuna gitmeyen, ama sonra senin için iyi olduğu ortaya çıkan bir şeyi düşün. Neyi ancak sonradan gördün?
- Etrafımızda olanları anlamadığımızda sabırlı kalmak neden bu kadar zor?
- Serçe denizden sadece bir damla aldı. Bu, bildiklerine bakışını nasıl değiştiriyor?
Kaynaklar
Bu anlatım hakkında
Film bu hadisi ve onun açıkladığı Kehf suresi ayetlerini kendi görüntüleriyle anlatır. Fakirlerin teknesini delen ve bir duvarı doğrultan bir adamdan ve onun kim olduğu sorusundan söz eden açılış sözleri; Musa'nın halkına konuştuğu mescit; filmdeki yüzler, hareketler ve sesler; yeryüzünün bütün denizleri karşısındaki su damlası ve serçeden sonraki yıldızlı gökyüzü; kaçışan çocuklar (çocuğun ölümü filmde gösterilmez: Anlatıcı onu Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) anlattığı gibi aktarır); büyümüş oğlun görüntüsü; siyah beyaz anılar ve rüyalar filmin anlatımıdır, hadisin sözleri değildir. Karakterlerin İngilizce söylediği 6 kısa söz filmin kendi sözleridir: Musa'ya insanların en bilgilisinin kim olduğunu soran adam (Sahîh-i Buhârî 4726 yalnızca bir adamın Musa'ya gelip yeryüzünde ondan daha çok bilen biri olup olmadığını sorduğunu söyler), teknenin sahibi ve iki denizci, köyün yaşlısı ve zalim kralın adamı. Teknenin sahiplerinin Hızır'ı tanıyıp onları parasız taşıdıkları hadiste geçer (Sahîh-i Buhârî 4725 ve 3401); Sahîh-i Buhârî 4726 de ona «عَبْدُ اللَّهِ الصَّالِحُ», yani Allah'ın salih kulu dediklerini ve ondan ücret almayacaklarını söylediklerini bildirir; İngilizce sözlerin kendisi filme aittir. Anlatıcının açıklamaları (Musa'nın “Allah daha iyi bilir” demesi gerektiği; o toprakların insanlarının selamı bilmediği; Allah'ın bilgisinin asla eksilmediği ve serçenin, insanların ne kadar az bildiğini gösteren bir örnek olduğu; duvar yıkılsaydı köylülerin hazineyi alacağı; ve sondaki dersler) filmin açıklamasıdır; İbn Kesir'in Kur'an'ı açıklamasına dayanır, hadisin sözleri değildir; bilgin Katade'nin sözünü İbn Kesir aktarır. Musa'nın gözler yaşla dolana ve kalpler yumuşayana kadar öğüt vermesi, ölü balık, Musa'nın balık onlardan ayrılınca kendisine haber verilmesini istemesi, Yuşa'nın onu uyandırmak istememesi, cimri köy ve Hızır'ın Musa'nın giysisini tutması aynı hadisin başka anlatımlarından gelir (Sahîh-i Buhârî 4726, Sahîh-i Müslim 2380); Hızır'a neden Yeşil dendiği başka bir hadistir (Sahîh-i Buhârî 3402), Peygamber'in çocuk hakkında söyledikleri de öyledir (Sahîh-i Müslim 2662). Musa (aleyhisselam), Hızır (aleyhisselam) ve Yuşa yalnızca ışıktan figürler olarak görünür, hiçbir zaman bir yüzle gösterilmez. Peygamber Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem) filmde hiçbir zaman görünmez ve hiç konuşmaz: Onun sözlerini anlatıcı aktarır. Sahih olan, aşağıdaki hadis, onunla birlikte sıralanan anlatımlar ve bu sayfadaki Kur'an ayetleridir.
İçindeki sahih kısımlar
- Rivayet
- Sahih al-Bukhari 4725 (Kitaptaki yeri: Book 65 (Prophetic Commentary on the Qur'an (Tafseer of the Prophet (pbuh))), Hadith 247)
- Diğer rivayet yerleri
Sahih al-Bukhari 122 (Book 3 (Knowledge), Hadith 64)The same hadith of Ubayy ibn Ka'b, in al-Bukhari's book on knowledge, in the chapter «باب مَا يُسْتَحَبُّ لِلْعَالِمِ إِذَا سُئِلَ أَىُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَيَكِلُ الْعِلْمَ إِلَى اللَّهِ», on Sunnah.com "Chapter: When a religious learned man is asked, "Who is the most learned person." it is better for him to attribute or entrust absolute knowledge to Allah": in plain words, a scholar asked who knows most should leave that knowledge to Allah. Here Musa and al-Khidr walk along the shore «لَيْسَ لَهُمَا سَفِينَةٌ», with no boat of their own, and the Prophet's words at the end are «يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى، لَوَدِدْنَا لَوْ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا», may Allah have mercy on Musa, we wish he had been patient so that we could have been told more of their story: the film's words follow this version.
Sahih al-Bukhari 3401 (Book 60 (Prophets), Hadith 74)The same hadith, in the chapter «باب حَدِيثِ الْخَضِرِ مَعَ مُوسَى ـ عَلَيْهِمَا السَّلاَمُ», on Sunnah.com "Chapter: The story of Al-Khidr with Musa (Moses) alayhis-salam". In this version the sparrow dips its beak «نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ», once or twice; al-Khidr's words are «مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلاَّ مِثْلَ مَا نَقَصَ هَذَا الْعُصْفُورُ بِمِنْقَارِهِ مِنَ الْبَحْرِ», my knowledge and yours have taken from Allah's knowledge only as much as this sparrow has taken from the sea with its beak; he takes an axe and pulls out a plank; he takes hold of the boy's head «فَقَلَعَهُ بِيَدِهِ هَكَذَا», and pulled it off with his hand, like this; and the narrator Sufyan shows with his hand how al-Khidr set the wall straight, passing his hand upwards.
Sahih al-Bukhari 3402 (Book 60 (Prophets), Hadith 75)A hadith of Abu Hurayra, in the same chapter: «إِنَّمَا سُمِّيَ الْخَضِرُ أَنَّهُ جَلَسَ عَلَى فَرْوَةٍ بَيْضَاءَ فَإِذَا هِيَ تَهْتَزُّ مِنْ خَلْفِهِ خَضْرَاءَ», he was called al-Khidr (the Green One) because he sat on a white patch, and suddenly, behind him, it stirred and turned green. Ibn Kathir explains the white patch as dry grass.
Sahih al-Bukhari 4726 (Book 65 (Prophetic Commentary on the Qur'an (Tafseer of the Prophet (pbuh))), Hadith 248)The same hadith with the details of Sa'id ibn Jubayr's students, in the chapter on Quran 18:61. Here Musa preaches until «فَاضَتِ الْعُيُونُ، وَرَقَّتِ الْقُلُوبُ», eyes overflowed and hearts grew soft; Allah says «خُذْ نُونًا مَيِّتًا», take a dead fish; Musa asks his young companion only to tell him where the fish leaves them; the young man says «لاَ أُوقِظُهُ», I will not wake him; the boatmen say «عَبْدُ اللَّهِ الصَّالِحُ», the righteous servant of Allah, and «لاَ نَحْمِلُهُ بِأَجْرٍ», we will not carry him for a fare; al-Khidr wipes the wall with his hand and it stands straight; and the boy's parents' love for him would have led them to follow him in his religion.
Sahih Muslim 2380a (Book 43 (The Book of Virtues), Hadith 221)The same hadith of Ubayy ibn Ka'b, in Muslim's chapter «باب مِنْ فَضَائِلِ الْخَضِرِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ», on Sunnah.com "Chapter: The Virtues Of Al-Khadir, Peace Be Upon Him", through the same narrators as al-Bukhari (Sufyan ibn Uyayna, from Amr ibn Dinar, from Sa'id ibn Jubayr).
Sahih Muslim 2380c (Book 43 (The Book of Virtues), Hadith 223)The third chain of the same hadith in Muslim's chapter (Abu Ishaq, from Sa'id ibn Jubayr). Here Musa reminds his people of «أَيَّامِ اللَّهِ», Allah's favours and trials; al-Khidr uncovers his face and returns the greeting; after the boy the Prophet says «رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْنَا وَعَلَى مُوسَى لَوْلاَ أَنَّهُ عَجَّلَ لَرَأَى الْعَجَبَ», may Allah's mercy be upon us and upon Musa: had he not hurried, he would have seen wonders; the people of the village are «لِئَامًا», mean; al-Khidr «أَخَذَ بِثَوْبِهِ», took hold of Musa's garment, as he said this is where you and I part; and the king's man finds the boat damaged and lets it go, and its owners repair it with a piece of wood.
Sahih Muslim 2662a (Book 46 (The Book of Destiny), Hadith 45)Ubayy ibn Ka'b's narration from the Prophet: «إِنَّ الْغُلاَمَ الَّذِي قَتَلَهُ الْخَضِرُ طُبِعَ كَافِرًا وَلَوْ عَاشَ لأَرْهَقَ أَبَوَيْهِ طُغْيَانًا وَكُفْرًا», the boy al-Khidr killed was destined for disbelief, and had he lived he would have burdened his parents with rebellion and disbelief. Sunnah.com numbers it 2662a (https://sunnah.com/muslim:2662 shows the same page); al-Durar al-Saniyyah gives it as Sahih Muslim 2661, the usual numbering.
- Sıhhat derecesi
Sahih (authentic): recorded by al-Bukhari and Muslim
- Peygamber'in sözlerini toplayan en güvenilir iki kitabın sahipleri Buhârî ve Müslim, bu hadisi ikisi de kaydetmiştir. Hadis, Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) arkadaşlarından Übey b. Kâ'b'a dayanır; o bunu Peygamber'den duymuştur. İlk dönem âlimlerinden Saîd b. Cübeyr onu İbn Abbas'tan, İbn Abbas da Übey'den duymuştur. Buhârî onu dört yerde verir: 122 numarayla (bilgi hakkındaki bölümünde), 3401 numarayla (peygamberler hakkında, Hızır'ın Musa ile hikâyesini anlatan bölümde) ve 4725 ile 4726 numaralarla (Kehf suresini açıkladığı bölümde). Müslim onu 2380 numarayla, Hızır'ın üstünlüklerini anlatan bölümde, üç anlatımla verir. Arapça bir hadis ansiklopedisi olan Ed-Dürerü's-Seniyye, Buhârî'nin 4725 numaralı hadisini sahih, yani güvenilir olarak gösterir ve Müslim'in onu (no. 2380) küçük farklarla kaydettiğini belirtir; Müslim 2380'i, Buhârî 122'yi ve Buhârî 3401'i de sahih olarak gösterir.[1][2][3][5][6][7][9][13][10][11]
- Bu sayfadaki diğer iki hadis de sahihtir. Hızır'a neden Yeşil dendiği, Ebû Hüreyre'nin anlattığı ve Buhârî'nin kaydettiği (no. 3402), Müslim'in ise kaydetmediği bir hadistir; Ed-Dürerü's-Seniyye onu sahih olarak gösterir. Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem), Hızır'ın öldürdüğü çocuk hakkında söyledikleri, Übey b. Kâ'b'ın anlattığı ve Müslim'in kaydettiği, Buhârî'nin ise kaydetmediği bir hadistir: Sunnah.com onu 2662 numarayla verir; onu sahih olarak gösteren Ed-Dürerü's-Seniyye ise 2661 numarayla. Filmde aktarılan bilgin Katade'nin sözleri bir hadis değildir: Onun ayeti açıklamasıdır ve İbn Kesir bunu Kur'an'ı açıkladığı kitabında aktarır.[4][12][8][14][21][29]
- Ayetler
- Al-82, Al-Kahf 18:109
- Başvurulan yayımlanmış meal
- Diyanet İşleri, Kur'an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı (Quran.com)
- Sade dille anlamı (Qabas Anime)
- 18:60, 18:61, 18:62, 18:63, 18:64, 18:65, 18:66, 18:67, 18:68, 18:69, 18:70, 18:71, 18:72, 18:73, 18:74, 18:75, 18:76, 18:77, 18:78, 18:79, 18:80, 18:81, 18:82, 18:109
- Tefsir
- Tafsir Ibn Kathir (Abridged), English, Quran.comIbn Kathir, Tafsir al-Qur'an al-'Azim (Arabic), on Quran 18:60, Quran.comIbn Kathir, Tafsir al-Qur'an al-'Azim (Arabic), on Quran 18:66, Quran.comIbn Kathir, Tafsir al-Qur'an al-'Azim (Arabic), on Quran 18:67, Quran.comIbn Kathir, Tafsir al-Qur'an al-'Azim (Arabic), on Quran 18:71, Quran.comIbn Kathir, Tafsir al-Qur'an al-'Azim (Arabic), on Quran 18:74, Quran.comIbn Kathir, Tafsir al-Qur'an al-'Azim (Arabic), on Quran 18:77, Quran.comIbn Kathir, Tafsir al-Qur'an al-'Azim (Arabic), on Quran 18:79, Quran.comIbn Kathir, Tafsir al-Qur'an al-'Azim (Arabic), on Quran 18:80, Quran.comIbn Kathir, Tafsir al-Qur'an al-'Azim (Arabic), on Quran 18:81, Quran.comIbn Kathir, Tafsir al-Qur'an al-'Azim (Arabic), on Quran 18:82, Quran.comIbn Kathir, Tafsir al-Qur'an al-'Azim (Arabic), on Quran 18:109, Quran.com
Kaynaklar
- [1] Sahih al-Bukhari 4725, Prophetic Commentary on the Qur'an (Tafseer of the Prophet (pbuh)), Sunnah.com (erişim: 2026-11-05)Ubayy ibn Ka'b's narration from the Prophet (peace be upon him), told by Sa'id ibn Jubayr from Ibn Abbas, in the chapter on Quran 18:60 «باب {وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ لاَ أَبْرَحُ حَتَّى أَبْلُغَ مَجْمَعَ الْبَحْرَيْنِ أَوْ أَمْضِيَ حُقُبًا}»; in-book reference Book 65, Hadith 247; Arabic text and English translation (Dr. M. Muhsin Khan, USC-MSA reference Vol. 6, Book 60, Hadith 249).
- [2] Sahih al-Bukhari 122, Knowledge, Sunnah.com (erişim: 2026-11-05)The same hadith, in the chapter «باب مَا يُسْتَحَبُّ لِلْعَالِمِ إِذَا سُئِلَ أَىُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَيَكِلُ الْعِلْمَ إِلَى اللَّهِ» (a scholar who is asked who is the most learned should leave that knowledge to Allah); in-book reference Book 3, Hadith 64; Arabic text and English translation (Dr. M. Muhsin Khan).
- [3] Sahih al-Bukhari 3401, Prophets, Sunnah.com (erişim: 2026-11-05)The same hadith, in the chapter «باب حَدِيثِ الْخَضِرِ مَعَ مُوسَى ـ عَلَيْهِمَا السَّلاَمُ» (Chapter: The story of al-Khidr with Musa); in-book reference Book 60, Hadith 74; Arabic text and English translation (Dr. M. Muhsin Khan).
- [4] Sahih al-Bukhari 3402, Prophets, Sunnah.com (erişim: 2026-11-05)Abu Hurayra's narration: why al-Khidr was given that name, in the same chapter; in-book reference Book 60, Hadith 75; Arabic text and English translation (Dr. M. Muhsin Khan).
- [5] Sahih al-Bukhari 4726, Prophetic Commentary on the Qur'an (Tafseer of the Prophet (pbuh)), Sunnah.com (erişim: 2026-11-05)The same hadith with the details of Sa'id ibn Jubayr's students (Ya'la ibn Muslim and Amr ibn Dinar), in the chapter on Quran 18:61; in-book reference Book 65, Hadith 248; Arabic text and English translation (Dr. M. Muhsin Khan).
- [6] Sahih Muslim 2380a, The Book of Virtues, Sunnah.com (erişim: 2026-11-05)The same hadith of Ubayy ibn Ka'b, in the chapter «باب مِنْ فَضَائِلِ الْخَضِرِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ» (Chapter: The virtues of al-Khidr); in-book reference Book 43, Hadith 221 (https://sunnah.com/muslim:2380 shows the same page); Arabic text and English translation (Abdul Hamid Siddiqui).
- [7] Sahih Muslim 2380c, The Book of Virtues, Sunnah.com (erişim: 2026-11-05)The third narration of the same hadith in this chapter (Abu Ishaq, from Sa'id ibn Jubayr, from Ibn Abbas, from Ubayy ibn Ka'b); in-book reference Book 43, Hadith 223; Arabic text and English translation (Abdul Hamid Siddiqui).
- [8] Sahih Muslim 2662a, The Book of Destiny, Sunnah.com (erişim: 2026-11-05)Ubayy ibn Ka'b's narration on the boy al-Khidr killed, in the chapter «بَاب مَعْنَى كُلِّ مَوْلُودٍ يُولَدُ عَلَى الْفِطْرَةِ ...»; in-book reference Book 46, Hadith 45 (https://sunnah.com/muslim:2662 shows the same page; https://sunnah.com/muslim:2661 is another hadith); Arabic text and English translation (Abdul Hamid Siddiqui). Al-Durar al-Saniyyah numbers it Sahih Muslim 2661 (the usual numbering).
- [9] Sahih al-Bukhari 4725 (al-Durar al-Saniyyah hadith encyclopedia), al-Durar al-Saniyyah (dorar.net) (erişim: 2026-11-05)Grading on the page: «خلاصة حكم المحدث : [صحيح]», al-Bukhari, Sahih al-Bukhari, no. 4725; «أخرجه مسلم (2380) باختلاف يسير». Arabic.
- [10] Sahih al-Bukhari 122 (al-Durar al-Saniyyah hadith encyclopedia), al-Durar al-Saniyyah (dorar.net) (erişim: 2026-11-05)Grading on the page: [صحيح], al-Bukhari, Sahih al-Bukhari, no. 122; recorded by Muslim (2380) with small differences. Arabic.
- [11] Sahih al-Bukhari 3401 (al-Durar al-Saniyyah hadith encyclopedia), al-Durar al-Saniyyah (dorar.net) (erişim: 2026-11-05)Grading on the page: [صحيح], al-Bukhari, Sahih al-Bukhari, no. 3401; recorded by Muslim (2380) with small differences. Arabic.
- [12] Sahih al-Bukhari 3402 (al-Durar al-Saniyyah hadith encyclopedia), al-Durar al-Saniyyah (dorar.net) (erişim: 2026-11-05)Grading on the page: [صحيح], al-Bukhari, Sahih al-Bukhari, no. 3402; «من أفراد البخاري على مسلم» (recorded by al-Bukhari and not by Muslim). Arabic.
- [13] Sahih Muslim 2380 (al-Durar al-Saniyyah hadith encyclopedia), al-Durar al-Saniyyah (dorar.net) (erişim: 2026-11-05)Grading on the page: [صحيح], Muslim, Sahih Muslim, no. 2380; recorded at greater length by al-Bukhari (4725). Arabic.
- [14] Sahih Muslim 2661, «إن الغلام الذي قتله الخضر طبع كافرا» (al-Durar al-Saniyyah hadith encyclopedia), al-Durar al-Saniyyah (dorar.net) (erişim: 2026-11-05)Grading on the page: [صحيح], Muslim, Sahih Muslim, no. 2661 (Sunnah.com: 2662a); «من أفراد مسلم على البخاري» (recorded by Muslim and not by al-Bukhari). Arabic.
- [15] Quran 18:60-82 and 18:109, Surah Al-Kahf, Quran.com (erişim: 2026-11-05)Arabic text (Uthmani script) and English translation by Saheeh International. The Arabic shown on this page is the Tanzil Uthmani text (see arabic_source).Açılan sayfalar, ayete göre: 18:60, 18:61, 18:62, 18:63, 18:64, 18:65, 18:66, 18:67, 18:68, 18:69, 18:70, 18:71, 18:72, 18:73, 18:74, 18:75, 18:76, 18:77, 18:78, 18:79, 18:80, 18:81, 18:82, 18:109
- [16] Quran 2:216, Surah Al-Baqarah, Quran.com (erişim: 2026-11-05)Arabic text (Uthmani script) and English translation by Saheeh International. Cited for its meaning only; not one of the verses shown on this page.Açılan sayfalar, ayete göre: 2:216
- [17] Quran 4:164, Surah An-Nisa', Quran.com (erişim: 2026-11-05)Arabic text (Uthmani script) and English translation by Saheeh International. Cited for its meaning only; not one of the verses shown on this page.Açılan sayfalar, ayete göre: 4:164
- [18] Quran 5:32, Surah Al-Ma'idah, Quran.com (erişim: 2026-11-05)Arabic text (Uthmani script) and English translation by Saheeh International. Cited for its meaning only; not one of the verses shown on this page.Açılan sayfalar, ayete göre: 5:32
- [19] Quran 6:151, Surah Al-An'am, Quran.com (erişim: 2026-11-05)Arabic text (Uthmani script) and English translation by Saheeh International. Cited for its meaning only; not one of the verses shown on this page.Açılan sayfalar, ayete göre: 6:151
- [20] Quran 16:90, Surah An-Nahl, Quran.com (erişim: 2026-11-05)Arabic text (Uthmani script) and English translation by Saheeh International. Cited for its meaning only; not one of the verses shown on this page.Açılan sayfalar, ayete göre: 16:90
- [21] Tafsir Ibn Kathir (Abridged), English, Quran.com (erişim: 2026-11-05)The abridged English translation of Ibn Kathir's Tafsir al-Qur'an al-'Azim, as shown on Quran.com under "Ibn Kathir (Abridged)". Quran.com shows the commentary for a group of verses (18:60-65; 18:66-70; 18:71-73; 18:74-76; 18:77-78; 18:79; 18:80-81; 18:82; 18:109); the page opened for each group is listed. Summarised in our own words.Açılan sayfalar, ayete göre: 18:60, 18:66, 18:71, 18:74, 18:77, 18:79, 18:80, 18:82, 18:109
- [22] Ibn Kathir, Tafsir al-Qur'an al-'Azim (Arabic), on Quran 18:60, Quran.com (erişim: 2026-11-05)Arabic, as shown on Quran.com; summarised and translated by Qabas Anime. Quran.com shows this commentary verse by verse; this page is the commentary on the verse named.
- [23] Ibn Kathir, Tafsir al-Qur'an al-'Azim (Arabic), on Quran 18:66, Quran.com (erişim: 2026-11-05)Arabic, as shown on Quran.com; summarised and translated by Qabas Anime. Quran.com shows this commentary verse by verse; this page is the commentary on the verse named.
- [24] Ibn Kathir, Tafsir al-Qur'an al-'Azim (Arabic), on Quran 18:67, Quran.com (erişim: 2026-11-05)Arabic, as shown on Quran.com; summarised and translated by Qabas Anime. Quran.com shows this commentary verse by verse; this page is the commentary on the verse named.
- [25] Ibn Kathir, Tafsir al-Qur'an al-'Azim (Arabic), on Quran 18:71, Quran.com (erişim: 2026-11-05)Arabic, as shown on Quran.com; summarised and translated by Qabas Anime. Quran.com shows this commentary verse by verse; this page is the commentary on the verse named.
- [26] Ibn Kathir, Tafsir al-Qur'an al-'Azim (Arabic), on Quran 18:74, Quran.com (erişim: 2026-11-05)Arabic, as shown on Quran.com; summarised and translated by Qabas Anime. Quran.com shows this commentary verse by verse; this page is the commentary on the verse named.
- [27] Ibn Kathir, Tafsir al-Qur'an al-'Azim (Arabic), on Quran 18:77, Quran.com (erişim: 2026-11-05)Arabic, as shown on Quran.com; summarised and translated by Qabas Anime. Quran.com shows this commentary verse by verse; this page is the commentary on the verse named.
- [28] Ibn Kathir, Tafsir al-Qur'an al-'Azim (Arabic), on Quran 18:79, Quran.com (erişim: 2026-11-05)Arabic, as shown on Quran.com; summarised and translated by Qabas Anime. Quran.com shows this commentary verse by verse; this page is the commentary on the verse named.
- [29] Ibn Kathir, Tafsir al-Qur'an al-'Azim (Arabic), on Quran 18:80, Quran.com (erişim: 2026-11-05)Arabic, as shown on Quran.com; summarised and translated by Qabas Anime. Quran.com shows this commentary verse by verse; this page is the commentary on the verse named.
- [30] Ibn Kathir, Tafsir al-Qur'an al-'Azim (Arabic), on Quran 18:81, Quran.com (erişim: 2026-11-05)Arabic, as shown on Quran.com; summarised and translated by Qabas Anime. Quran.com shows this commentary verse by verse; this page is the commentary on the verse named.
- [31] Ibn Kathir, Tafsir al-Qur'an al-'Azim (Arabic), on Quran 18:82, Quran.com (erişim: 2026-11-05)Arabic, as shown on Quran.com; summarised and translated by Qabas Anime. Quran.com shows this commentary verse by verse; this page is the commentary on the verse named.
- [32] Ibn Kathir, Tafsir al-Qur'an al-'Azim (Arabic), on Quran 18:109, Quran.com (erişim: 2026-11-05)Arabic, as shown on Quran.com; summarised and translated by Qabas Anime. Quran.com shows this commentary verse by verse; this page is the commentary on the verse named.
Bu hikâye hakkında sorular
Hızır kimdir?
Kur'an'da (18:65) Allah onu, kendi katından bir merhamet ve bir bilgi verdiği kullarından biri olarak anar. Adı Yeşil anlamına gelir. Âlimler farklı görüşlere sahiptir: Bazıları onun bir peygamber olduğunu, başka birçokları ise Allah'a yakın, iyi bir kul olduğunu söyledi; doğrusunu Allah bilir.
Hızır tekneyi neden deldi?
Tekne, denizde çalışarak geçinen yoksul insanlara aitti ve önlerinde, sağlam her tekneye zorla el koyan zalim bir kral vardı. Hasar yüzünden kralın adamı tekneyi bıraktı, sahipleri de onu onardı.
Kehf suresinde Hızır çocuğu neden öldürdü?
Bunu Allah'ın emriyle yaptı. Çocuğun anne babası inanan insanlardı; çocuk onları isyana ve inkâra sürükleyecekti, bu yüzden Allah onlara onun yerine daha iyi, onlara daha şefkatli bir evlat vermek istedi. Bu, yalnızca Hızır'a verilmiş özel bir emirdi: Allah masum bir canı öldürmeyi bize yasakladı.
Bölümün metni
Bölümdeki konuşmalar, orijinal seslendirmenin Türkçe altyazılarından.
Bir adam fakirlerin teknesini deliyor… hem de onu parasız taşıyanların. Bir köyde de bir duvarı doğrultuyor… halkı ona yemek vermeyi reddetmişken. Yanında da en büyük peygamberlerden biri var… ama o sessiz kalamıyor. Kim bu adam?… Peki bunu neden yaptı?
Allah Resulü Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: “Musa, İsrailoğullarına öğüt vermek için ayağa kalktı…” Musa onlara Allah'ın verdiği nimetleri hatırlattı… sonunda gözler yaşla doldu… kalpler yumuşadı. Musa sözünü bitirince… İsrailoğullarından bir adam ona sordu: “Musa, insanların en bilgilisi kim?” Musa dedi ki: “Benim.” Allah Musa'yı uyardı… çünkü bilginin Allah'a ait olduğunu söylememişti. Musa'nın “Allah daha iyi bilir” demesi gerekirdi. Allah Musa'ya şöyle bildirdi: “İki denizin birleştiği yerde bir kulum var… o senden daha çok bilir.” Musa dedi ki: “Rabbim… ona nasıl ulaşırım?” Yüce Allah şöyle buyurdu: “Yanına bir sepet içinde ölü bir balık al… balığı kaybettiğin yerde… kulumu bulacaksın.” Musa yola çıktı… yanında ona hizmet eden ve ondan öğrenen bir genç vardı… adı Yuşa bin Nun'du. Musa Yuşa'ya dedi ki: “Balık bizden ayrılınca bana haber ver.” Musa genç yardımcısına şöyle demişti: “İki denizin buluştuğu yere varana kadar durmayacağım, gerekirse yıllarca yürüyeceğim.” (Kur'an 18:60) Sonunda Musa ile Yuşa deniz kıyısında bir kayaya vardılar… gölgesinde dinlendiler… ve Musa uyudu. Balık sepetin içinde kıpırdadı… dışarı çıktı… ve denize düştü! Allah balığın etrafındaki suyu durdurdu… denizdeki yolu bir tünel gibi oldu. Yuşa bunu görünce şaşırdı… ama Musa'yı uyandırmak istemedi. Musa uyanınca… Yuşa ona söylemeyi unuttu. Musa ile Yuşa günün geri kalanında… ve bütün gece yürüdüler. Sabah olunca… Musa dedi ki: “Yemeğimizi getir Yuşa… çok yorulduk.” Musa hiç yorgunluk hissetmemişti… ta ki Allah'ın ona gitmesini emrettiği yeri geçene kadar. Yuşa dedi ki: “Kayanın yanında… balık denize kaçtı… sana söylemeyi unuttum… bana unutturan Şeytan'dı.” Musa dedi ki: “İşte aradığımız yer orası!” Musa ile Yuşa kendi ayak izlerini takip ederek geri döndüler… adım adım. Musa ile Yuşa orada kullarımızdan birini buldular. Ona Bizden bir merhamet vermiştik ve ona doğrudan Bizden gelen bir bilgi öğretmiştik. (Kur'an 18:65) Kayanın yanında bir adam vardı… giysisine sarınmıştı. Bu Hızır'dı… Allah Resulü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: “Ona yeşil anlamında Hızır denmesinin sebebi, beyaz bir yere oturmasıydı… birden orası arkasında kıpırdayıp yeşerdi.” Yani kuru otların üstüne oturdu… ve otlar yeşerdi. Musa ona selam verdi: “Selam sana.” Hızır yüzünü açtı… ve dedi ki: “Bu topraklarda selam da nereden çıktı?” Çünkü o toprakların insanları bu selamı bilmiyordu. Musa dedi ki: “Ben Musa'yım.” Hızır dedi ki: “İsrailoğullarının Musa'sı mı?” Musa dedi ki: “Evet… Allah'ın sana öğrettiklerinden bana öğretmen için geldim.” Hızır dedi ki: “Musa… bende Allah'ın bana öğrettiği bir bilgi var, sen onu bilmezsin… sende de Allah'ın sana öğrettiği bir bilgi var, ben onu bilmem.” Hızır dedi: “Sen benimle asla sabredemezsin. Tam anlamadığın bir şeye nasıl sabredebilirsin?” (Kur'an 18:67–68) Musa, Allah dilerse sabredeceğine… ve onun sözünden çıkmayacağına söz verdi. Hızır dedi ki: “Benimle gelirsen… yaptığım hiçbir şeyi bana sorma… ben sana kendim anlatana kadar.” Musa ile Hızır sahil boyunca yürüdüler… bir tekneleri yoktu. Bir tekne geçti… Musa ile Hızır, sahiplerinden kendilerini de tekneye almalarını istediler. Teknenin sahipleri Hızır'ı tanıdılar…
“Bu, Allah'ın salih kulu!” “Onu tekneye alalım!” “Ondan para almayız.” Böylece tekne sahipleri onları parasız taşıdılar. Bir serçe geldi… teknenin kenarına kondu. Serçe gagasını denize bir kez… ya da iki kez daldırdı. Hızır dedi ki: “Musa… benim bilgimle senin bilgin, Allah'ın bilgisi yanında… bu serçenin gagasıyla denizden aldığı kadardır.” Allah'ın bilgisi asla eksilmez… bu sadece bir örnektir… insanların ne kadar az bildiğini gösteren.
Benimle birlikte düşün… tek bir damla… ve karşısında yeryüzünün bütün denizleri. Damla neredeyse görünmez… denizin sonunu ise göz göremez. Musa ile Hızır'ın bilgisi buysa… bizim bilgimiz ne olsun? Allah'ın bilgisinin ise… ne sınırı var, ne sonu. Sonra Hızır bir balta aldı… ve tekneden bir tahta söktü! Musa dedi ki: “Bu insanlar bizi parasız taşıdı… sen de teknelerini mi deliyorsun?!” Musa ekledi: “Sahipleri boğulsun mu istiyorsun?!” Hızır dedi: “Benimle asla sabredemezsin demedim mi?” (Kur'an 18:72) Musa dedi ki: “Beni affet… unuttum.” Allah Resulü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: “Musa ilk seferinde sadece unutmuştu.”
Sonra Musa ile Hızır karaya çıktılar. Orada bir çocuk, diğer çocuklarla oynuyordu. Hızır onu öldürdü… Allah'ın emriyle. Bunu size göstermeyeceğiz… ama Allah Resulü (sallallahu aleyhi ve sellem) bunu şöyle anlattı: Hızır çocuğun başını tuttu… ve eliyle kopardı. Musa dehşete düştü… Musa dedi ki: “Masum bir canı mı öldürdün?!… Korkunç bir şey yaptın!” Hızır cevap verdi… bu sefer sözleri daha sertti: Hızır dedi: “Sana, benimle asla sabredemezsin demedim mi?” (Kur'an 18:75) Musa dedi ki: “Bundan sonra sana bir şey sorarsam… beni yanına alma.” Allah Resulü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: “Allah bize de Musa'ya da merhamet etsin… acele etmeseydi… nice harikalar görecekti.” Sonra Musa ile Hızır, halkı cimri olan bir köye vardılar. Musa ile Hızır yemek istediler… ama köylüler onları misafir etmeyi reddetti. “Burada yabancılara yemek vermeyiz. Yolunuza devam edin.” Hızır eğik bir duvar gördü… yıkılmak üzereydi. Hızır duvarı eliyle böyle sıvazladı… ve duvar doğruldu! Musa dedi ki: “Bize yemek vermediler… onlardan ücret isteyebilirdin… onunla yemek alırdık.” Hızır Musa'nın giysisini tuttu… ve dedi ki: Hızır dedi: “İşte burada yollarımız ayrılıyor. Sabredemediğin şeylerin anlamını sana anlatacağım.” (Kur'an 18:78) Hızır dedi ki: “O teknenin sahipleri fakirdi… teknede çalışarak geçiniyorlardı.” “Yollarında zalim bir kral vardı… sağlam her tekneye zorla el koyuyordu.” “Ben de ona hasar verdim… kralın askerleri onu bıraksın diye.” “Şu kırık. Bırakın onu.” “Sonra sahipleri onu onardı… ve tekne onlarda kaldı.” Hızır dedi ki: “O çocuk… anne babası Allah'a inanan insanlardı.” Allah Resulü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: “Hızır'ın öldürdüğü çocuğun kaderinde Allah'ı inkâr vardı… yaşasaydı, anne babasını isyana ve inkâra sürükleyecekti.” Anne babasının ona olan sevgisi… onları inkâra sürükleyecekti. Bu yüzden Allah onlara ondan daha iyi bir evlat vermek istedi… onlara daha şefkatli bir evlat. Hızır dedi ki: “O duvar… o köyde yaşayan… iki yetim çocuğa aitti.” “Altında iki yetime ait bir hazine vardı… babaları da iyi bir insandı.” “Duvar yıkılsaydı… köylüler hazineyi alırdı.” “Allah merhametiyle… hazinenin korunmasını istedi… iki yetim büyüyüp onu çıkarana kadar.” Sonra Hızır dedi ki: “Bunları kendi isteğimle yapmadım… Allah'ın emriyle yaptım.” Allah Resulü (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: “Allah Musa'ya merhamet etsin… keşke sabretseydi… de bize onların başından geçenler daha çok anlatılsaydı.” Peki bu hikâyeden ne öğreniyoruz? Birincisi, ne kadar bilsek de… Allah daha iyi bilir. Allah Musa ile konuşmuştu… yine de onu öğrenmeye gönderdi. İkincisi, sevmediğimiz bir şeyde… göremediğimiz bir iyilik olabilir. Kırık bir tekne… sahiplerini kurtardı. Bilgin Katade dedi ki: “İnanan kişi Allah'ın kararını kabul etsin… çünkü hoşlanmadığı ama Allah'ın ona uygun gördüğü şey… onun için sevdiği şeyden daha iyidir.” Üçüncüsü, bir baba iyi bir insansa… Allah ondan sonra onun çocuklarını korur. Dördüncüsü, anlamadığımız şeye sabretmek… ve bize öğretenlere saygılı olmak. Hızır'ın yaptıkları… Allah'ın sadece ona verdiği özel bir emirle oldu… kimsenin de böyle bir şey iddia etmeye hakkı yoktur. Bize gelince… Allah masum bir canı öldürmeyi bize yasakladı… adaletli ve merhametli olmamızı emretti. Yüce Allah buyuruyor ki: De ki: “Rabbimin sözlerini yazmak için deniz mürekkep olsa, Rabbimin sözleri bitmeden deniz tükenirdi, onun gibi bir deniz daha getirsek bile.” (Kur'an 18:109)




Yorumlar
…