Kur'an
Fil Ordusu
- 16:42
- HD
- 10 dil
- CC
- Derece: Sahih (authentic): recorded by al-Bukhari
O zalim kral kimdi ve Allah'ın Evi'ni yıkmak için neden ucu bucağı olmayan bir orduyla yola çıktı? Peki ordusunun en önüne neden bir fil koydu?
Kaynaklar: Bu anlatım hakkındaSahih al-Bukhari 2731, 2732Sahih (authentic): recorded by al-Bukhari
- Koleksiyon
- Sahih al-Bukhari
- Rivayet
- Sahih al-Bukhari 2731, 2732Kitaptaki yeri: Book 54 (Conditions), Hadith 19
- Sıhhat derecesi
- Sahih (authentic): recorded by al-BukhariSahih al-Bukhari 2731, Sahih al-Bukhari 2731 (al-Durar al-Saniyyah hadith encyclopedia), Tafsir Ibn Kathir (Abridged), Ibn Kathir, Sahih al-Bukhari 2434, Quran 105:1-5 (Surat al-Fil) and 106:3-4 (Surat Quraysh), Ibn Hisham, Ibn Kathir, Al-Qurtubi
- Diğer rivayet yerleri
- Sahih al-Bukhari 2434Sahih al-Bukhari 1597
Çeviri: Qabas
sunnah.com üzerinde açOrijinal Arapça ses ve 9 dilde dublaj: videodaki ses düğmesinden, altyazıları ise CC düğmesinden seç. Ücretsizdir, hesap gerekmez.
Hadis ve ayet
Bu anlatım hakkında
Film, Fil Ordusu'nun hikâyesini Kur'an'ın Fil suresinde anlattığı gibi ve İbn İshak'ın Peygamber'in hayat hikâyesinde (İbn Hişam'ın baskısında) anlattığı gibi, İbn Kesir'i ve Kurtubî'yi izleyerek, kendi görüntüleriyle anlatır. Filmin anlatımına ait olanlar Kur'an'ın ya da hadisin sözü değildir: Kulleys'in açılışındaki çan ve boş meydan; Kinâneli adamın gece kaçışı; şafakta Ebrehe'ye koşan bekçi ve getirdiği haber, sahnelendiği şekliyle Ebrehe'nin sözleri; denizi aşan gemiler; filmdeki insanların yüzleri, hareketleri ve sesleri; ve karakterlerin İngilizce söylediği 17 kısa söz (bekçi, Ebrehe, askerler, Nüfeyl, Hunâta, Abdülmuttalib): İbn İshak'ın anlatımının anlamını izledikleri yerde bile (Nüfeyl'in yalvarışı, Hunâta'nın getirdiği haber, Abdülmuttalib'in cevabı ve duası, filin kulağına söylenen sözler, “Nüfeyl nerede?” çığlığı) tam sözleri filme aittir. Anlatıcının bazı ayrıntıları, filmin kaynakları anlatma biçimidir: kısaca anlatılan düello, filin üstüne üşüşen askerler, Ebrehe'nin aklındaki, Kâbe'nin toza döndüğü “tek bir görüntü”. Peygamber Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem) yalnızca ışık olarak görünür ve hiç konuşmaz: Onun sözlerini anlatıcı aktarır. Anlatıcının açıklamaları (Kâbe'ye neden Allah'ın Evi dendiği, surenin neden “Görmedin mi?” diye sorduğu ve sondaki ders), bu sayfada sıralanan Kur'an açıklamalarına dayanan filmin açıklamasıdır. Sahih olan, aşağıdaki hadis ve bu sayfadaki Kur'an ayetleridir; ordunun hikâyesi ise bir hadis değil, Peygamber'in hayat hikâyesine ait bir anlatımdır.
Hadis
Çeviri: Qabas · Sahih al-Bukhari 2731, 2732
Doğrulanmış İngilizce çeviri
The Prophet (ﷺ) went on advancing till he reached the Thaniya (i.e. a mountainous way) through which one would go to them (i.e. people of Quraish). The she-camel of the Prophet (ﷺ) sat down. The people tried their best to cause the she-camel to get up but in vain, so they said, "Al-Qaswa' (i.e. the she-camel's name) has become stubborn! Al-Qaswa' has become stubborn!" The Prophet (ﷺ) said, "Al-Qaswa' has not become stubborn, for stubbornness is not her habit, but she was stopped by Him Who stopped the elephant." Then he said, "By the Name of Him in Whose Hands my soul is, if they (i.e. the Quraish infidels) ask me anything which will respect the ordinances of Allah, I will grant it to them." The Prophet (ﷺ) then rebuked the she-camel and she got up.
Part of a longer narration on the journey of al-Hudaybiya. English translation by Dr. M. Muhsin Khan, as published on Sunnah.com.
Ayetler
Başvurulan yayımlanmış meal: Diyanet İşleri, Kur'an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı (Quran.com).
Sahneler
Açıklama
- Altıncı yüzyılda, Arabistan'ın güneyindeki Yemen, Kızıldeniz'in karşı kıyısındaki Habeşistan krallığının (bugünkü Etiyopya) yönetimindeydi. Peygamber Muhammed'in (sallallahu aleyhi ve sellem) ilk hayat hikâyesini yazan İbn İshak, Habeşli komutan Eryat'ın Yemen'i birkaç yıl yönettiğini, sonra ordunun bir başka komutanı Ebrehe'nin ona karşı ayaklandığını anlatır. İkisi işi bir düelloyla çözdü: Eryat'ın mızrağı Ebrehe'nin yüzüne isabet etti ve kaşını, burnunu, gözünü ve dudağını yardı; bu yüzden ona Ebrehe el-Eşrem, yani “yarık burunlu” dendi. Ebrehe'nin hizmetkârı da Eryat'ı öldürdü. Habeşistan kralı Necaşi önce çok öfkelendi, sonra Ebrehe'yi valisi olarak kabul etti. Ebrehe, Yemen'in başkenti San'a'da devasa bir kilise yaptırdı; İbn Kesir, Arapların çok yüksek olduğu için ona Kulleys dediğini açıklar; İbn Hişam baskısının editörleri de oraya Saba Kraliçesi Belkıs'ın sarayından mermer ve altınla süslenmiş taşlar taşındığını not eder. Sonra Ebrehe Necaşi'ye şöyle yazdı: “Senin için, senden önce hiçbir krala yapılmamış bir kilise yaptım… ve Arapların hac ziyaretini oraya çevirmeden durmayacağım.”[13][7][8]
- Araplar reddetti, çünkü kalpleri başka bir eve bağlıydı: Mekke'deki Kâbe'ye. Her yıl hacca, yani bir ibadet yolculuğuna gittikleri yer orasıydı. Kur'an, İbrahim Peygamber ile oğlu İsmail'in onun temellerini yükselttiğini ve Allah'tan bunu kendilerinden kabul etmesini istediklerini (2:127); İbrahim'in ailesinden bazılarını Allah'ın kutsal Evi'nin yanında, ekin bitmeyen bir vadide bıraktığını ve insanların kalplerinin onlara yönelmesi için dua ettiğini anlatır (14:37). Kur'an onu, insanlar için kurulan ilk ibadet evi olarak anar (3:96). Kâbe, yalnızca Allah'a ibadet edilsin diye yapılmış, taştan sade bir evdir. Müslümanlar Kâbe'ye tapmaz: Dünyanın her yerinden namazda yüzlerini ona dönerler ve yalnızca Allah'a ibadet ederler. Peygamber'in arkadaşlarından Ömer, Kâbe'nin köşelerinden birine yerleştirilmiş Siyah Taş'a (Hacerülesved) şöyle demiştir: “Biliyorum ki sen bir taşsın; ne zarar verebilirsin ne de fayda.” Kâbe'ye “Allah'ın Evi” denir, çünkü O'na ibadet için yapıldı; Allah orada yaşadığı için değil.[6][4]
- İbn İshak'a göre Araplar Ebrehe'nin mektubunu duyunca, Kinâne kabilesinden bir adam öfkeyle Kulleys'e gitti, orayı pislikle kirletti ve kendi topraklarına döndü (İbn Kesir, daha kısa anlatımında, yalnızca onun Mekke'nin kabilesi Kureyş'ten biri olduğunu söyler). Ebrehe'ye, bu adamın Mekke'deki Ev'in halkından, onun sözlerine öfkelenmiş bir Arap olduğu söylendi. Ebrehe Kâbe'ye yürüyüp onu yıkacağına yemin etti; İbn Kesir'in ifadesiyle, onu taş taş yıkmak için. Habeşlilerden bir ordu hazırladı ve bir fille yola çıktı. İbn Kesir, Necaşi'nin bu iş için gönderdiği filin adının Mahmud olduğunu söyler ve bazılarına göre Ebrehe'nin yanında sekiz fil daha, ya da on iki fil bulunduğunu ekler. Plan, Kâbe'nin köşelerine zincirler bağlamak, zincirleri filin boynuna geçirmek ve ona duvarları bir anda yıktırmaktı.[13][7][8]
- Yolda Araplar Kâbe'yi korumaya çalıştı. Yemen'in soylularından Zû Nefer halkını savaşa çağırdı; yenildi ve esir düştü. Sonra Has'am kabilesinden Nüfeyl bin Habîb, iki boyu Şehrân ve Nâhis ile birlikte savaştı; o da yenilip esir düştü ve Ebrehe onu öldürmek üzereyken şöyle dedi: “Beni öldürme, Arapların topraklarında sana yol göstereyim.” Ebrehe onu bağışladı ve rehber olarak yanına aldı. Taif'te Sakîf kabilesi onu karşılamaya çıktı ve şöyle dedi: “Bizim evimiz aradığın ev değil… aradığın ev Mekke'de.” (Onların evi, putları Lât'ın tapınağıydı.) Onu Mekke'ye götürmesi için Ebû Riğâl adında bir adam gönderdiler. Ordu Mekke yakınındaki Muğammes'te konakladığında Ebû Riğâl orada öldü ve Araplar onun mezarını taşladı: İbn İshak, Muğammes'teki bu mezarın “insanların taşladığı mezar” olduğunu söyler.[13][7][8]
- Ebrehe'nin atlıları, Esved bin Maksûd komutasında, Muğammes'ten çıkıp Mekkelilerin sürülerini aldılar; bunların arasında Kureyş'in lideri ve Peygamber Muhammed'in dedesi Abdülmuttalib bin Hâşim'in iki yüz devesi de vardı. İbn İshak, Abdülmuttalib'e uykusunda Mekke'nin kuyusu Zemzem'i kazmasının söylendiğini ve onun da kuyuyu kazdığını anlatır. Kureyş savaşmayı düşündü, sonra buna güçlerinin yetmeyeceğini anladı. Ebrehe, Himyerli Hunâta'yı şu haberle gönderdi: “Sizinle savaşmaya gelmedim, sadece bu Ev'i yıkmaya geldim.” Abdülmuttalib, onunla savaşmak istemediklerini ve buna güçlerinin de yetmeyeceğini söyledi. Ordugâha gitti; bu uzun boylu, yakışıklı adamdan etkilenen Ebrehe tahtından indi ve onunla birlikte halının üzerine oturdu. Abdülmuttalib yalnızca develerini istedi. Ebrehe şaşırdı: O, Abdülmuttalib'in ve atalarının dininin Evi'ni yıkmaya gelmişti, bu adam ise ona develerden söz ediyordu. Abdülmuttalib, filmin de tekrarladığı şu sözle cevap verdi: “Ben develerin sahibiyim, o Ev'in de onu koruyacak bir Rabbi var.” (İbn Kesir de bu sözü aynı anlamla aktarır.) Ebrehe kimsenin kendisini durduramayacağını söyledi; Abdülmuttalib de öyleyse dilediğini yapmasını söyledi. Ebrehe develerini geri verdi. Abdülmuttalib Kureyş'e Mekke'den çıkıp dağlara çekilmelerini söyledi, Kâbe'nin kapı halkasını tuttu ve Allah'tan Evi'ni korumasını istedi: İnsan kendi evini korur, Sen de kendi Evi'ni koru.[13][7][8]
- Sabah olunca Ebrehe filini hazırladı, ordusunu düzene soktu ve fili Mekke'ye doğru çevirdi. Nüfeyl filin yanına geldi, kulağını tuttu ve şöyle dedi: “Diz çök Mahmud, geldiğin yere sağ salim dön; sen Allah'ın kutsal toprağındasın.” (İbn Kesir de aynı sözü aktarır.) Sonra kulağını bıraktı ve koşarak dağa çıktı; fil de diz çöktü. Kalksın diye başına baltalarla vurdular, çengellerle dürttüler; ama kalkmadı. Onu Yemen'e çevirdiler, kalktı ve koşar adım yürüdü; Suriye'ye ve doğuya çevirdiler, yine aynısını yaptı; ama Mekke'ye çevirdikleri her seferde diz çöktü.[13][7][8]
- Sonra Allah denizden onların üzerine kuşlar gönderdi. İbn İshak onları kırlangıçlara benzetir: Her kuşun üç taşı vardı, biri gagasında, ikisi ayaklarında; taşlar nohut ve mercimek büyüklüğündeydi ve kime isabet ettiyse o öldü, ama herkes vurulmadı. İbn Kesir de her kuşun nohut ve mercimek büyüklüğünde üç taş taşıdığını, birini gagasında, ikisini pençelerinde tuttuğunu söyler. Ordu geldiği yoldan kaçtı; evlerine yol göstersin diye Nüfeyl'i arıyorlardı. Nüfeyl ise dağdan onlara bakıyor ve şöyle diyordu: “Allah peşinizdeyken nereye kaçabilirsiniz?” Her yolda düşüp kaldılar. Ebrehe de vuruldu; adamları onu taşıyıp götürürken bedeni parça parça dağılıyor, parmak uçları birer birer dökülüyordu; sonunda onu San'a'ya getirdiler, bir kuş yavrusu gibi büzülmüştü ve orada öldü. İbn İshak, Yakub bin Utbe'den, çiçek ve kızamık hastalıklarının Arap topraklarında ilk kez o yıl görüldüğünü de aktarır. Peygamber'in eşi Âişe de şöyle dedi: “Mekke'de filin sürücüsünü ve bakıcısını gördüm… ikisi de kör ve kötürümdü… insanlardan yiyecek dileniyorlardı.” İbn Kesir, sürücünün adının Üneys olduğunu ekler.[13][7][9][10]
- Allah bu gün hakkında Kur'an'ın bütün bir suresini, yani bölümünü indirdi: “Fil” anlamına gelen Fil suresi (105:1-5); film onu okur. Sözlerini, İbn Kesir'in aktardığı ilk dönem âlimleri açıklar: “Sürü sürü kuşlar” bölük bölük, birbiri ardınca geldi; “pişmiş çamurdan” taşlar, Araplara göre sert ve katı bir şeydi; “hayvanların çiğneyip bıraktığı saman” ise hayvanların yediği ekin yapraklarıdır. Peygamber o güne tanık olmadığı hâlde sure neden “görmedin mi?” diye başlar? Kurtubî, bu sözün Peygamber'e söylendiğini ama herkes için olduğunu açıklar; Peygamber bu sureyi Mekkelilere okuduğunda, onların birçoğu o güne tanık olmuştu: Onlar için bu, kendi gözleriyle gördükleri bir şeydi. Kurtubî, Mekke'de filin sürücüsünü ve bakıcısını kör ve dilenci hâlde görmemiş kimsenin bulunmadığını da ekler.[5][7][10][12]
- Araplar o yıla Fil Yılı dedi ve İbn İshak'a göre Peygamber Muhammed de aynı yıl Mekke'de, Arap takviminin Rebîülevvel ayında, bir pazartesi günü doğdu. İbn Kesir, en bilinen görüşe göre onun o yıl doğduğunu söyler; Kurtubî de bunun doğru görüş olduğunu söyler ve Mâverdî'den, doğumun filden elli gün sonra olduğunu aktarır. İbn İshak'a göre babası Abdullah, o doğmadan önce, annesi ona hamileyken ölmüştü. İbn İshak, dedesi Abdülmuttalib'in yeni doğan bebeği, Allah'ın az önce koruduğu Ev'e, Kâbe'ye götürdüğünü ve orada durup Allah'a dua ettiğini, kendisine verdiği şey için O'na şükrettiğini de aktarır. İbn Kesir, Fil Yılı'nda Peygamber'in gelişine bir hazırlık görür: Allah'ın bu Ev'i, onu son peygamber olan Peygamber Muhammed'i göndererek şereflendireceği için koruduğunu yazar.[13][8][12]
- Yıllar sonra Peygamber, arkadaşlarıyla birlikte Mekke'ye doğru yola çıktı; bu yolculuk, bir barış anlaşmasıyla sona erdiği yerin adıyla Hudeybiye diye bilinir. Mekke'ye inen dağ yolunda devesi Kusvâ diz çöktü ve kalkmadı; insanlar “Kusvâ inat etti!” dediler. Peygamber şöyle buyurdu: “Kusvâ inat etmedi… onun böyle bir huyu yok… onu, fili durduran (Allah) durdurdu.” Fili durduran Allah'tır. Sonra Peygamber, Mekkelilerin, Allah'ın kutsal kıldığı şeylere saygı gösteren her isteğini kabul edeceğini buyurdu; deveyi dürttü, deve de kalktı. Bu, bu sayfada verilen hadistir; Sahîh-i Buhârî'deki daha uzun bir anlatımın parçasıdır ve İbn Kesir onu Fil suresi açıklamasının sonunda aktarır. Mekke ona açıldığında Peygamber yine şöyle buyurdu: “Allah, fili Mekke'den uzak tuttu.”[1][7][10][3]
- Kur'an'da Fil suresinin hemen ardından, Mekke'nin kabilesinin adını taşıyan kısa bir sure gelir: Kureyş suresi (106:1-4). İbn Kesir ikisinin birbirine bağlı olduğunu açıklar: Allah fili Mekke'den uzak tuttu ki Kureyş şehrinde güven içinde yaşasın, kışın ve yazın ticaret kervanlarıyla güvenle yolculuk etsin ve Allah'ın kutsal bölgesinin halkı olarak herkesten saygı görsün. Sonra filmde okunan ayetlerde onlara şöyle der: “Öyleyse bu Ev'in (Kâbe'nin) Rabbine ibadet etsinler, onları açlıktan kurtarıp doyuran, korkudan kurtarıp güvene kavuşturan Rabbe.” (106:3-4); İbn Kesir bunu, ibadeti yalnızca O'na ayırsınlar diye açıklar. Sure “Ev'e ibadet etsinler” demiyor… “bu Ev'in Rabbine ibadet etsinler” diyor: İbadet yalnızca Allah'adır ve Evi'ni koruyan da O'dur. Başka bir ayet de “bütün güç Allah'ındır” der (2:165).[6][5][7][11]
Dersler ve faydalar
- Sana düşeni yap, yalnızca Allah'ın yapabileceğini Allah'a bırak. Abdülmuttalib bir orduyla savaşamazdı; bu yüzden develerini istedi ve şöyle dedi: “Ben develerin sahibiyim, o Ev'in de onu koruyacak bir Rabbi var.”[13][7]
- Baş edemeyeceğin bir güç etrafını sardığında, bütün gücün kimin elinde olduğunu hatırla: Allah, filleriyle bir orduyu küçük kuşlarla ve mercimek büyüklüğünde taşlarla yendi.[5][6][13]
- Yalnızca Allah'a ibadet et. Bir yer, bir bina ya da bir taş saygı görebilir, ama ibadet onun Rabbinedir: Sure “bu Ev'in Rabbine ibadet etsinler” diyor, Ev'e değil.[5][7][4]
- Kibir insanı kör eder. Bir hayvan Allah'ın Evi'nin kutsallığını bildi, ama insanlardan oluşan bir ordu bilmedi: Fil, Mekke'ye her çevrildiğinde diz çöktü.[13]
- Doğruyu umursamayan öfke kayıpla biter. Ebrehe'nin kilisesine yapılan bir hakarete duyduğu öfke, Allah'ın Evi'ne karşı bir ordu yürüttü ve ona yıkımdan başka bir şey getirmedi.[13]
- İçinde yaşadığın nimetleri hatırla. Kureyş suresi Mekke halkına Allah'ın onları doyurduğunu ve güvende tuttuğunu hatırlatır ve onlardan buna ibadetle ve şükürle karşılık vermelerini ister.[5][7][11]
Düşünme soruları
Bu sorular, düşünmene yardımcı olması için Qabas Anime tarafından yazılmıştır. Hadisin, Kur'an'ın ya da bunların şerh ve tefsirlerinin bir parçası değildir.
- Abdülmuttalib develerini istedi ve Ev'i Rabbine bıraktı. Hayatında senin yapman gereken bir şey ve Allah'a bırakman gereken bir şey nedir?
- Fil diz çöktü, ama ordu zorlamaya devam etti. Sence insanlar neden bazen gözlerinin önündeki gerçeği görmek istemez?
- Kureyş suresi “Ev'e ibadet etsinler” demiyor… “bu Ev'in Rabbine ibadet etsinler” diyor. Aradaki fark nedir ve neden önemlidir?
- Bugün hangi güven ve hangi günlük rızık için Allah'a şükredebilirsin?
Kaynaklar
Bu anlatım hakkında
Film, Fil Ordusu'nun hikâyesini Kur'an'ın Fil suresinde anlattığı gibi ve İbn İshak'ın Peygamber'in hayat hikâyesinde (İbn Hişam'ın baskısında) anlattığı gibi, İbn Kesir'i ve Kurtubî'yi izleyerek, kendi görüntüleriyle anlatır. Filmin anlatımına ait olanlar Kur'an'ın ya da hadisin sözü değildir: Kulleys'in açılışındaki çan ve boş meydan; Kinâneli adamın gece kaçışı; şafakta Ebrehe'ye koşan bekçi ve getirdiği haber, sahnelendiği şekliyle Ebrehe'nin sözleri; denizi aşan gemiler; filmdeki insanların yüzleri, hareketleri ve sesleri; ve karakterlerin İngilizce söylediği 17 kısa söz (bekçi, Ebrehe, askerler, Nüfeyl, Hunâta, Abdülmuttalib): İbn İshak'ın anlatımının anlamını izledikleri yerde bile (Nüfeyl'in yalvarışı, Hunâta'nın getirdiği haber, Abdülmuttalib'in cevabı ve duası, filin kulağına söylenen sözler, “Nüfeyl nerede?” çığlığı) tam sözleri filme aittir. Anlatıcının bazı ayrıntıları, filmin kaynakları anlatma biçimidir: kısaca anlatılan düello, filin üstüne üşüşen askerler, Ebrehe'nin aklındaki, Kâbe'nin toza döndüğü “tek bir görüntü”. Peygamber Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem) yalnızca ışık olarak görünür ve hiç konuşmaz: Onun sözlerini anlatıcı aktarır. Anlatıcının açıklamaları (Kâbe'ye neden Allah'ın Evi dendiği, surenin neden “Görmedin mi?” diye sorduğu ve sondaki ders), bu sayfada sıralanan Kur'an açıklamalarına dayanan filmin açıklamasıdır. Sahih olan, aşağıdaki hadis ve bu sayfadaki Kur'an ayetleridir; ordunun hikâyesi ise bir hadis değil, Peygamber'in hayat hikâyesine ait bir anlatımdır.
İçindeki sahih kısımlar
- Rivayet
- Sahih al-Bukhari 2731, 2732 (Kitaptaki yeri: Book 54 (Conditions), Hadith 19)
- Diğer rivayet yerleri
Sahih al-Bukhari 2434 (Book 45 (Lost Things Picked up by Someone), Hadith 9)Abu Hurayra's narration of the Prophet's speech when Mecca was opened to him: «إِنَّ اللَّهَ حَبَسَ عَنْ مَكَّةَ الْفِيلَ، وَسَلَّطَ عَلَيْهَا رَسُولَهُ وَالْمُؤْمِنِينَ», Allah held back the elephant from Mecca and gave His Messenger and the believers authority over it.
Sahih al-Bukhari 1597 (Book 25 (Hajj), Hadith 83)Umar kisses the Black Stone of the Kaaba and says: «إِنِّي أَعْلَمُ أَنَّكَ حَجَرٌ لاَ تَضُرُّ وَلاَ تَنْفَعُ», I know that you are a stone that neither harms nor benefits; he kissed it only because he had seen the Prophet do so.
- Sıhhat derecesi
Sahih (authentic): recorded by al-Bukhari
- Peygamber'in (sallallahu aleyhi ve sellem) devesi Kusvâ hakkındaki sözleri, Peygamber'in sözlerini toplayan en güvenilir kitap olan Sahîh-i Buhârî'de 2731 ve 2732 numarayla yer alan uzun ve sahih bir anlatımın parçasıdır: Misver bin Mahreme ile Mervân bin Hakem'in anlattığı, birinin diğerini doğruladığı Hudeybiye yolculuğunun hikâyesi. Arapça bir hadis ansiklopedisi olan Ed-Dürerü's-Seniyye onu sahih, yani güvenilir olarak gösterir ve onu Buhârî'nin kaydettiğini, Müslim'in kaydetmediğini belirtir; İbn Kesir de aynı şeyi söyler: “Bu hadisi yalnızca Buhârî kaydetmiştir.” Mekke'nin ona açıldığı gün Peygamber, Buhârî'nin başka bir sahih anlatımında (no. 2434), Allah'ın fili Mekke'den uzak tuttuğunu da buyurdu.[1][2][7][10][3]
- Ordunun hikâyesi bir hadis, yani Peygamber'in bir sözü değildir: Kur'an onu beş ayette anlatır (105:1-5); ayrıntılar ise (Ebrehe, kilisesi, Kinâneli adam, yol, Abdülmuttalib ve develeri, diz çöken fil, kuşlar) İbn İshak'ın, İbn Hişam'ın baskısındaki Peygamber'in hayat hikâyesinden gelir. Bu, en eski tam anlatımdır; İbn Kesir ve Kurtubî de Kur'an açıklamalarında onu tekrarlar. İbn İshak bazı ayrıntıları kendisi duyum olarak işaretler; örneğin Ebrehe'nin nasıl öldüğünü (“öyle iddia ediyorlar”); Âişe'nin sözünü de kendi aktaranlar zinciriyle verir. Kuşların tarifleri ilk dönem âlimlerinden gelir; İbn Kesir onların birçoğu için şöyle der: “Bu aktaranlar zincirlerinin hepsi sahihtir.”[5][13][7][9][12]
- Ayetler
- Al-5, Quraysh 106:3-4
- Başvurulan yayımlanmış meal
- Diyanet İşleri, Kur'an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı (Quran.com)
- Sade dille anlamı (Qabas Anime)
- 105:1, 105:2, 105:3, 105:4, 105:5, 106:3, 106:4
- Tefsir
- Tafsir Ibn Kathir (Abridged), English, Quran.comIbn Kathir, Tafsir al-Qur'an al-'Azim (Arabic), on Quran 105:1, Quran.comIbn Kathir, Tafsir al-Qur'an al-'Azim (Arabic), on Quran 105:4, Quran.comIbn Kathir, Tafsir al-Qur'an al-'Azim (Arabic), on Quran 105:5, Quran.comIbn Kathir, Tafsir al-Qur'an al-'Azim (Arabic), on Quran 106:3, Quran.comAl-Qurtubi, al-Jami' li-Ahkam al-Qur'an (Arabic), on Quran 105:1, Quran.com
Kaynaklar
- [1] Sahih al-Bukhari 2731, 2732, Conditions, Sunnah.com (erişim: 2026-11-09)The long narration of al-Miswar ibn Makhrama and Marwan on the journey of al-Hudaybiya, in the chapter «باب الشُّرُوطِ فِي الْجِهَادِ وَالْمُصَالَحَةِ مَعَ أَهْلِ الْحَرْبِ وَكِتَابَةِ الشُّرُوطِ» (Sunnah.com: "Chapter: The conditions of Jihad and peace treaties"); Sunnah.com numbers it 2731, 2732; in-book reference Book 54, Hadith 19; USC-MSA reference Vol. 3, Book 50, Hadith 891. Arabic text and English translation (Dr. M. Muhsin Khan). The page quotes only the part about al-Qaswa'.
- [2] Sahih al-Bukhari 2731 (al-Durar al-Saniyyah hadith encyclopedia), al-Durar al-Saniyyah (dorar.net) (erişim: 2026-11-09)Grading on the page: [صحيح], al-Bukhari, no. 2731, narrated by al-Miswar ibn Makhrama and Marwan ibn al-Hakam; «من أفراد البخاري على مسلم» (recorded by al-Bukhari and not by Muslim). Arabic.
- [3] Sahih al-Bukhari 2434, Lost Things Picked up by Someone (Luqatah), Sunnah.com (erişim: 2026-11-09)Abu Hurayra's narration of the Prophet's speech when Mecca was opened to him: «إِنَّ اللَّهَ حَبَسَ عَنْ مَكَّةَ الْفِيلَ» (Allah held back the elephant from Mecca); in-book reference Book 45, Hadith 9. The Sunnah.com English renders these words «Allah has prohibited fighting in Mecca», so the page quotes the Arabic.
- [4] Sahih al-Bukhari 1597, Hajj (Pilgrimage), Sunnah.com (erişim: 2026-11-09)Umar kisses the Black Stone and says that he knows it is only a stone that can neither benefit nor harm; in-book reference Book 25, Hadith 83, chapter «باب مَا ذُكِرَ فِي الْحَجَرِ الأَسْوَدِ». Arabic text and English translation (Dr. M. Muhsin Khan).
- [5] Quran 105:1-5 (Surat al-Fil) and 106:3-4 (Surat Quraysh), Quran.com (erişim: 2026-11-09)Arabic text (Uthmani script) and English translation by Saheeh International, one Quran.com page per verse (the pages listed). The Arabic shown on this page is the Tanzil Uthmani text (see arabic_source).Açılan sayfalar, ayete göre: 105:1, 105:2, 105:3, 105:4, 105:5, 106:3, 106:4
- [6] Quran 106:1-2, 14:37, 2:127, 3:96 and 2:165, Quran.com (erişim: 2026-11-09)Arabic text (Uthmani script) and English translation by Saheeh International. Cited for their meaning only; not verses shown on this page.Açılan sayfalar, ayete göre: 3:96, 106:1, 106:2, 14:37, 2:127, 2:165
- [7] Tafsir Ibn Kathir (Abridged), English, Quran.com (erişim: 2026-11-09)The abridged English translation of Ibn Kathir's Tafsir al-Qur'an al-'Azim, as shown on Quran.com under «Ibn Kathir (Abridged)». Quran.com shows the commentary for the whole of Surat al-Fil (105:1-5) on one page and the whole of Surat Quraysh (106:1-4) on another; the page opened for each verse cited is listed. Summarised in our own words.Açılan sayfalar, ayete göre: 105:1, 106:3
- [8] Ibn Kathir, Tafsir al-Qur'an al-'Azim (Arabic), on Quran 105:1, Quran.com (erişim: 2026-11-09)Arabic, as shown on Quran.com; summarised and translated by Qabas Anime. Quran.com shows this commentary verse by verse; this page is the commentary on 105:1 (the opening of the surah and the story of the army up to the elephant turned toward Mecca).
- [9] Ibn Kathir, Tafsir al-Qur'an al-'Azim (Arabic), on Quran 105:4, Quran.com (erişim: 2026-11-09)Arabic, as shown on Quran.com; summarised and translated by Qabas Anime. Quran.com shows this commentary verse by verse; this page is the commentary on 105:4 (the birds and their stones, Nufayl's words, Abraha's end, the smallpox and measles).
- [10] Ibn Kathir, Tafsir al-Qur'an al-'Azim (Arabic), on Quran 105:5, Quran.com (erişim: 2026-11-09)Arabic, as shown on Quran.com; summarised and translated by Qabas Anime. Quran.com shows this commentary verse by verse; this page is the commentary on 105:5 (chewed-up straw, Aisha's report, al-Qaswa' at al-Hudaybiya).
- [11] Ibn Kathir, Tafsir al-Qur'an al-'Azim (Arabic), on Quran 106:3, Quran.com (erişim: 2026-11-09)Arabic, as shown on Quran.com; summarised and translated by Qabas Anime. Quran.com shows this commentary verse by verse; this page is the commentary on 106:3 (let them worship the Lord of this House).
- [12] Al-Qurtubi, al-Jami' li-Ahkam al-Qur'an (Arabic), on Quran 105:1, Quran.com (erişim: 2026-11-09)Arabic, as shown on Quran.com (vol. 20, pp. 168-175 of the printed edition, as its page markers show); summarised and translated by Qabas Anime. The five points on the verse: the meaning of «ألم تر», the story of the army after Ibn Ishaq, the year of the Prophet's birth, and why the surah asks «Have you not seen?».
- [13] Ibn Hisham, al-Sira al-Nabawiyya (edition of Mustafa al-Saqqa, Ibrahim al-Abyari and Abd al-Hafiz Shalabi), vol. 1, pp. 41-57 (Aryat and Abraha; al-Qullays; the man of Kinana; the march, Dhu Nafr, Nufayl, Thaqif and Abu Righal; Abd al-Muttalib and Abraha; the elephant; the birds; Aisha's report), pp. 142-143 (Abd al-Muttalib digs Zamzam) and pp. 158-160 (the birth of the Prophet), Shamela library (shamela.ws; page numbers as printed) (erişim: 2026-11-09)Arabic: Ibn Hisham's edition of Ibn Ishaq's biography of the Prophet, the oldest full account of the Year of the Elephant, which Ibn Kathir and al-Qurtubi follow; summarised and translated by Qabas Anime. Reports of the biography, not graded hadiths. The footnotes on these pages are the editors'.Açılan sayfalar: p. 41, p. 42, p. 43, p. 45, p. 46, p. 47, p. 48, p. 49, p. 50, p. 52, p. 53, p. 54, p. 57, p. 142, p. 143, p. 158, p. 160
Bu hikâye hakkında sorular
Ebrehe kimdi?
Peygamber Muhammed'in (sallallahu aleyhi ve sellem) ilk hayat hikâyesini yazan İbn İshak'a göre Ebrehe, Yemen'i yöneten Habeşistan (bugünkü Etiyopya) ordusunun bir komutanıydı; Habeşistan kralı onu valisi olarak kabul etti. San'a'da devasa bir kilise yaptırdı, sonra Kâbe'yi yıkmak için bir orduyla ve bir fille yola çıktı.
Fil suresi neyi anlatır?
“Fil” anlamına gelen Fil suresi (Kur'an 105:1-5), Allah'ın bu gün hakkında indirdiği bütün bir suredir, yani Kur'an'ın bir bölümüdür. Allah'ın filli ordunun planını nasıl boşa çıkardığını ve onlara, onları pişmiş çamurdan taşlarla vuran sürü sürü kuşlar gönderdiğini anlatır.
Peygamber Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem) Fil Yılı'nda mı doğdu?
İbn İshak'a göre evet: Peygamber Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem), Arapların Fil Yılı dediği o aynı yıl Mekke'de doğdu. İbn Kesir bunun en bilinen görüş olduğunu söyler.
Bölümün metni
Bölümdeki konuşmalar, orijinal seslendirmenin Türkçe altyazılarından.
O zalim kral kimdi… ve neden ucu bucağı olmayan bir orduyla… Allah'ın Evi'ni (Kâbe'yi) yıkmaya çıktı? Ve neden ordusunun en önüne… bir fil koydu?
Ve Arapların nesiller boyu taşladığı o mezar… kimindi? Filin kulağına ne söylendi de… diz çöktü… ve yeryüzünde hiçbir güç onu kıpırdatamadı? Gökyüzünü dolduran kuşlar… nereden geldi? Cevap… San'a'da başlıyor.
Yaklaşık 1.450 yıl önce… Yemen, Habeşistan'ın yönetimindeydi. Yemen'i Habeşli bir komutan yönetiyordu… adı Ebrehe el-Eşrem, yani “yarık burunlu”… çünkü bir düelloda aldığı darbe burnunu ve dudağını yarmıştı. Yemen onun değildi… Eryat'ındı… Eryat o düelloda öldürülünce… yönetim Ebrehe'ye geçti. Ebrehe San'a'da devasa bir kilise yaptırdı… Araplar, çok yüksek olduğu için ona Kulleys dedi. Duvarları Saba Kraliçesi Belkıs'ın sarayının taşlarıyla örüldü… altın ve gümüşle kaplandı… ve yapımı yıllarca sürdü. Habeşistan kralı Necaşi'ye şöyle yazdı: “Senin için, senden önce hiçbir krala yapılmamış bir kilise yaptım… ve Arapların hac ziyaretini oraya çevirmeden durmayacağım.” Arapların Kâbe yerine oraya hacca gelmesini istedi… ama Araplar reddetti. Açılış günü geldi… çan çalındı… Ebrehe kabilelerin gelmesini bekledi… ama kimse gelmedi. Çünkü Arapların kalbi başka bir eve bağlıydı… ekin bitmeyen bir vadide… temellerini İbrahim ile İsmail'in yükselttiği eve. Bu ev Kâbe'dir… taştan sade bir ev… yalnızca Allah'a ibadet edilsin diye yapıldı. Müslümanlar bugün Kâbe'ye tapmaz… namazda yüzlerini ona dönerler… dünyanın her yerinden… yalnızca Allah'a ibadet etmek için. Bu yüzden ona “Allah'ın Evi” denir… çünkü O'na ibadet için yapıldı… Allah orada yaşadığı için değil.
Bir gece… Kinâne kabilesinden bir adam kiliseye girdi… orayı pislikle kirletti… ve kaçtı. Bunu yapıp gecenin karanlığında uzaklaştı… yaptığının Yemen'den bir ordu çıkaracağını bilmeden. Şafak sökerken… bekçi koşarak Ebrehe'ye geldi… haber gözlerinden okunuyordu. Ebrehe bunu öğrenince…
“Kralım!” “Bir Arap Kulleys'e girip orayı kirletti!” “Kim cüret etti?” “Bulun onu!” “Cevap istiyorum!” “Mekkeli bir Arapmış diyorlar, onların Evi'nin halkından.”
öfkeden çılgına döndü… ve yemin etti: “Onların Evi'ne yürüyeceğim ve onu taş taş yıkacağım!” Gemiler Habeşistan'dan denizi aştı… Ebrehe'ye bambaşka bir silah getiriyordu. Habeşlilerden büyük bir ordu hazırladı… ve Mekke'ye doğru yürüdü. Ordunun en önünde…
dev bir fil…
“Mahmud'a yol açın!”
adı Mahmud'du… onu Habeşistan kralı Necaşi göndermişti.
Anlatıldığına göre yanında sekiz fil daha vardı… ya da on iki. Ordu kuzeye yürüdü… Ebrehe'nin aklında tek bir görüntü vardı: Kâbe… toza dönmüş. Planı şuydu: Kâbe'nin direklerine zincir bağlamak… zincirleri file çektirmek… ve duvarlarını yıkmak. Yolda… Yemen'in soylularından Zû Nefer karşısına çıktı… Allah'ın Evi'ni korumak için.
Zû Nefer yenildi… ve esir düştü. Sonra Has'am kabilesinden Nüfeyl bin Habîb karşısına çıktı… boyları Şehrân ve Nâhis ile birlikte. O da yenilip esir düştü… Ebrehe onu öldürmek üzereyken… Nüfeyl şöyle dedi: “Beni öldürme, Arapların topraklarında sana yol göstereyim.” Ebrehe onu bağışladı… ve rehber olarak yanına aldı.
Taif'te… Sakîf kabilesi ona Ebû Riğâl adında bir rehber verdi… Mekke yolunu göstersin diye. Ona şöyle dediler: “Bizim evimiz aradığın ev değil… aradığın ev Mekke'de.” Mekke yakınındaki Muğammes'te konakladıklarında… Ebû Riğâl öldü. Araplar uzun süre onun mezarını taşladı… çünkü düşmanı Allah'ın Evi'ne (Kâbe'ye) götürmüştü. O günlerde Mekke… dağlar arasındaki bir vadide birkaç evden ibaretti… onu dağlardan başka koruyan yoktu. Sonra Ebrehe'nin atlıları Mekke'nin kabilesi Kureyş'in sürülerine baskın yaptı… Esved bin Maksûd komutasında… Bunların arasında iki yüz deve vardı… Mekke'nin lideri Abdülmuttalib bin Hâşim'in. Zemzem kuyusunun yerini rüyasında gören oydu… kazdı… ta ki su fışkırana dek. Abdülmuttalib… Peygamber Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem)'in dedesiydi. Ebrehe, Himyerli Hunâta'yı Mekke'ye gönderdi… Hunâta Abdülmuttalib'e şöyle dedi: “Kral sizinle savaşmaya gelmedi, sadece bu Ev'i yıkmaya geldi.” Kureyş onunla savaşmayı düşündü… sonra güçlerinin yetmeyeceğini anladı… ve vazgeçti. Abdülmuttalib şöyle dedi: “Onunla savaşacak gücümüz yok.” “Burası Allah'ın kutsal Evi'dir, onu O koruyacak.” Abdülmuttalib ordugâha gitti… silahsız yaşlı bir adam… askerlerin gözleri üzerindeydi. Sonra Abdülmuttalib Ebrehe'nin yanına gitti… uzun boylu, yakışıklı ve heybetliydi… Ebrehe tahtından indi… ve onunla halının üzerine oturdu. Ebrehe tercümanına dedi ki: “Sor ona… ne istiyor?” “Adamlarının benden aldığı iki yüz deveyi geri istiyorum.”
Ebrehe şaşkınlıkla dedi ki: “Beni etkilemiştin. Şimdi ise develerden söz ediyorsun da atalarının Evi'ni hiç anmıyorsun, öyle mi?” Abdülmuttalib bugüne kadar unutulmayan şu sözü söyledi: “Ben develerin sahibiyim, o Ev'in de onu koruyacak bir Rabbi var.” “Ben develerin sahibiyim… o Ev'in de onu koruyacak bir Rabbi var.”
“Onu benden koruyamayacak.”
“Orası seninle O'nun arasında.” Ebrehe develerini geri verdi… Abdülmuttalib de Kureyş'e emretti… Mekke'den çıkıp… dağlara çıkmalarını. Develeriyle Mekke'ye döndü… biliyordu ki sabah olunca… vadide kimse kalmayacaktı. Sonra Abdülmuttalib Kâbe'nin kapı halkasını tuttu… ve Allah'a dua etti: “Allah'ım! İnsan kendi evini korur, Sen de kendi Evi'ni koru!” “Haçları ve güçleri… yarın Senin gücünü yenmesin.” Sonra dağa çıktı… Allah'ın bu orduya ne yapacağını beklemeye başladı.
Ebrehe Mekke'ye girmeye hazırlandı… filini hazırladı… ordusunu düzene soktu. Sabah olunca… fili Kâbe'ye doğru çevirdiler. Nüfeyl öne çıktı… filin yanına kadar geldi… kulağını tuttu ve şöyle dedi: “Diz çök, geldiğin yere sağ salim dön.” “Sen Allah'ın kutsal toprağındasın.”
Sonra Nüfeyl kulağını bıraktı… ve kaçıp dağa tırmandı.
Ve fil diz çöktü.
“Kalk!” “Haydi, kalk!”
Başına baltalarla vurdular… çengellerle dürttüler… kalksın diye… ama kalkmadı. Askerler üstüne üşüştü… mızraklarla vurdular… iplerle ve zincirlerle çektiler… bağırdılar… ama fil diz çökmüş, kıpırdamıyordu.
Yüzlerce el… fil ise sanki taştan bir dağ.
Onu Yemen'e çevirdiler… kalkıp koşar adım yürüdü.
Suriye'ye… ve doğuya çevirdiler… yürüdü. Ama Mekke'ye çevirdikleri her seferde… diz çöktü.
Bir hayvan… Allah'ın Evi'nin (Kâbe'nin) kutsallığını bildi… ama insanlardan oluşan bir ordu… bilmedi.
Birden… deniz tarafından sürü sürü kuşlar geldi… akın akın… kırlangıçlar gibi. Her kuşun üç taşı vardı… biri gagasında… ikisi ayaklarında. Küçük taşlar… nohut ve mercimek gibi… pişmiş çamurdan… taş kadar sert.
Taşları orduya attılar… kime isabet ettiyse… öldü.
O sabah… tek bir kılıç çekilmedi… tek bir ok atılmadı… ve ordu yok oldu. Panik içinde kaçtılar… “Nüfeyl nerede?” diye bağırıyorlardı… Yemen yolunu göstersin diye. “Nüfeyl!” “Nüfeyl nerede?”
Nüfeyl dağdan onlara bakıyor… ve şöyle diyordu: “Allah peşinizdeyken nereye kaçabilirsiniz?”
Her yolda… her su başında düşüp kaldılar. Ebrehe'nin bedeni de yaralandı… onu taşıdılar… parmakları boğum boğum dökülüyordu. Sonunda onu San'a'ya getirdiler… bir kuş yavrusu gibi büzülmüştü… ve orada öldü. “Ben develerin sahibiyim, o Ev'in de onu koruyacak bir Rabbi var.”
Kilisesi San'a'da kaldı… kapıları açık… ama kimse oraya gitmiyordu. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)'in eşi Âişe (Allah ondan razı olsun) dedi ki: “Mekke'de filin sürücüsünü ve bakıcısını gördüm… ikisi de kör ve kötürümdü… insanlardan yiyecek dileniyorlardı.”
Allah bu olay hakkında… Kur'an'ın bütün bir bölümünü (suresini) indirdi: Rabbinin fil ordusuna ne yaptığını görmedin mi? Onların planını boşa çıkarmadı mı? Üzerlerine sürü sürü kuşlar gönderdi, o kuşlar onlara pişmiş çamurdan, taş gibi sert taşlar atıyordu. Sonunda onları, hayvanların çiğneyip bıraktığı saman gibi yaptı. (Kur'an 105:1–5) “Çiğnenmiş saman”… kuru ekin yaprakları… hayvanların yediği… geriye hiçbir şey kalmayan. Ve aynı yıl… Fil Yılı'nda… Mekke'de yetim bir çocuk doğdu… babası onu göremeden ölmüştü. Onun adı… Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem). Dedesi Abdülmuttalib onu kucağına aldı… onunla Kâbe'ye girdi… Allah'ın birkaç hafta önce koruduğu o Ev'e. Yıllar sonra… Mekke yolunda… Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)'in devesi Kusvâ diz çöktü… insanlar “Kusvâ inat etti!” dediler. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: “Kusvâ inat etmedi… onun böyle bir huyu yok… onu, fili durduran (Allah) durdurdu.” Filleri ve binlerce savaşçısıyla bir ordu… Allah onu küçük kuşlarla yendi… ve mercimek büyüklüğünde taşlarla. İnsanlar bilsin ki… bütün güç Allah'ındır. O yıldan beri… krallıklar kuruldu ve yıkıldı… Kâbe ise hâlâ yerinde… insanlar Allah'a ibadet ederek etrafında dönüyor. Surenin başında bir soru var: “Görmedin mi?” Allah bunu Peygamberine (sallallahu aleyhi ve sellem) söyler… oysa o, o güne tanık olmamıştı. Çünkü bu sure indiğinde… Mekke'de o olaya tanık olmuş pek çok kişi vardı… onlar için bu haber… gözle görülmüş bir şey gibiydi. Kur'an'da hemen ardından Kureyş suresi gelir… Mekke halkına Allah'ın verdiği güveni ve rızkı hatırlatır… ve onlara der ki: Öyleyse bu Ev'in (Kâbe'nin) Rabbine ibadet etsinler, onları açlıktan kurtarıp doyuran, korkudan kurtarıp güvene kavuşturan Rabbe. (Kur'an 106:3–4) “Ev'e ibadet etsinler” demiyor… “bu Ev'in Rabbine ibadet etsinler” diyor. İbadet yalnızca Allah'adır… Evi'ni filden koruyan da O'dur. Öyleyse baş edemeyeceğin bir güç görürsen… ve dünya sana dar gelirse… Abdülmuttalib'in sözünü hatırla: O Ev'in (Kâbe'nin)… onu koruyan bir Rabbi (Allah) var.




Yorumlar
…